Nie ma realnego zagrożenia i nie są potrzebne żądne natychmiastowe działania. To bardziej chęć stworzenia nowych algorytmów postępowania. Wszystko dlatego, że obecnie większość ze służb, jednostek administracji państwowej, także muzeów, działa w tej kwestii głównie osobno. Nie ma wypracowanych za wielu wspólnych metod postępowania, kanałów informacyjnych czy procedur tworzenia dokumentacji. Pretekstem do zmiany sposobu działania są wydarzenia związane z wybuchem wojny w Ukrainie.

Środowe wydarzenia wspólnie zorganizowali Międzynarodowy Ośrodek Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu, Muzeum UMB i Pałacu Branickich oraz podlaski oddział Stowarzyszenia Muzealników Polskich. To trzecie z cyklu takich spotkań na Podlasiu.

Prowadzący zajęcia płk. Janusz Zając: - My jako Ośrodek zmieniamy swój profil szkoleniowy, bo do tej pory nastawieni byliśmy tylko na upowszechnianie tej wiedzy w środowisku wojskowym. Natomiast od momentu tego, co się wydarzyło na Ukrainie, okazuje się, że to jest za mało. Musimy iść w inną stronę. Warsztaty „Zabytek 26”, jak poprzednie, mają na celu łączyć wysiłek cywilny z wojskowym, także w obszarze ochrony kultury.

W Aula Magna zasiedli więc wojskowi i muzealnicy, ale też archiwiści, bibliotekarze, strażacy, policjanci i pracownicy techniczni z różnych jednostek. Ta różnorodność jest bardzo ważna.

Płk Jerzy Zając dodaje: - Jak mamy na jednej sali środowisko cywilne i środowisko wojskowe, to kiedy zaczyna się dyskusja, to pojawiają się bardzo ciekawe tematy. Zwłaszcza gdy przedstawiciele instytucji kultury mówią, z jakimi problemami oni się na co dzień borykają. Wtedy mamy szerszy obraz tego, jakie są zagrożenia i jak można temu przeciwdziałać.

Dr Magdalena Muskała, dyrektor Muzeum UMB i Pałacu Branickich: - Bardzo się cieszymy, że to spotkanie odbywa się w Pałacu Branickich. Ono ma charakter bardzo praktyczny, warsztatowy. Będziemy próbować tworzyć realne dokumenty dotyczące zgłoszeń sytuacji kryzysowych, będziemy zastanawiać się jak chronić dobra kultury, którymi się opiekujemy. Prosty przykład, w westybulu Pałacu Branickich, przy schodach, mamy XVIII-wieczną rzeźbę Rotatora. Czy w sytuacji zagrożenia ewakuować go czy nie? Jeśli nie, to jak go chronić? Nad takimi problemy będziemy się pochylać podczas tego spotkania.

Warsztaty Zabytek 26 odbywają się w całym kraju.

Najprościej tłumacząc zasady: są dokładnie jak w grze „w dwa ognie” (zbijak), tylko że zamiast jednej „matki” są aż trzy! Jedna stoi przy linii końcowej boiska, pozostałe dwie przy liniach bocznych. Dodatkowo każda zbita w polu osoba, wchodzi na pozycję „matki”, a ta wchodzi na boisko. Tempo gry i jej dynamika jest ogromna.

W turnieju grano do jednego wygranego seta, liczonego do 11 punktów.

Zgłosiło się dziesięć ośmioosobowych zespołów (minimum dwie panie w ekipie). Drużyny podzielono na dwie grupy, w których trwała rywalizacja każdy z każdym. Najlepsi w grupach zagrali o złote medale, ci z drugich miejsc – o brąz (były też inne nagrody).

Mistrzostwa odbyły się 18 marca w Hali Sportowej UMB.

Klasyfikacja końcowa:

1. miejsce – Stomatologia - kapitan: Zofia Rowińska

2. miejsce – Ręczna 1 - kapitan: Albert Łuszcz

3. miejsce – Słoiki - kapitan: Oskar Obuchowski

4. miejsce- Fizjoteam - kapitan: Amanda Kostro

Organizatorzy wydarzenia byli: KU AZS UMB, Studium Wychowania Fizycznego i Sportu UMB, Biuro Promocji i Rekrutacji UMB

bdc

Uczestnicy pisali dwa egzaminy: biologię o godz. 9:00 oraz chemię o godz. 13:00. Arkusze przygotowały egzaminatorki z licencją OKE, związane z naszą Uczelnią: dr Justyna Brańska-Januszewska z Zakładu Biologii i Farmakognozji UMB, która odpowiadała za biologię, oraz dr Monika Tomczyk z Zakładu Chemii Organicznej UMB, autorka arkusza z chemii. Obie też później sprawdzały prace uczestników.

Najwięcej maturzystów przyjechało z Białegostoku, było ich 125. Byli też uczniowie z Suwałk, Augustowa, Ciechanowa, Moniek, Warszawy, Łomży, Hajnówki, Ostrołęki, Wysokiego Mazowieckiego, a nawet z Homla na Białorusi.

Dla maturzystów była to okazja zarówno do przetestowania swojej wiedzy, jak również do sprawdzenia się w warunkach zbliżonych do egzaminacyjnych. Z rozmów po egzaminach wynikało, że pytania były ciekawe, a udział w akcji pomoże im lepiej zaplanować ostatnie tygodnie nauki.

25 marca każdy uczestnik otrzymał e-mailem swój wynik, klucze odpowiedzi oraz zaproszenie do odbioru pracy w Biurze Promocji i Rekrutacji UMB.

Wyniki: w tym roku były wyraźnie lepsze niż w poprzednim. Do egzaminu z biologii przystąpiło 113 osób. Najwyższy wynik wyniósł 92 procent, najniższy 22 procent, a średnia 64 procent. Dla porównania, w ubiegłym roku średni wynik z biologii wynosił 42 procent.

Z chemią zmierzyły się 102 osoby. Najlepszy wynik to aż 95 procent, najniższy 25 procent, a średnia 69 procent. W ubiegłym roku średnia była na poziomie 48 procent.

Najlepsi uczestnicy otrzymali zestawy promocyjne UMB, a osoby z najwyższą punktacją dodatkowo bluzy UMB. Łącznie nagrodzono 12 osób: 5 z biologii i 7 z chemii. Aż 11 laureatów pochodziło z I Liceum Ogólnokształcącego im. Adama Mickiewicza w Białymstoku, a jedna osoba z III Liceum Ogólnokształcącego im. K.K. Baczyńskiego w Białymstoku i to właśnie przedstawiciel tej szkoły uzyskał najwyższy wynik z biologii.

mś

W piątkowy wieczór Medykalia wejdą w swoją najbardziej rozrywkową fazę – przed studentami koncerty, konkursy i mnóstwo atrakcji integrujących społeczność studencką.

Aby zgłosić się do IV edycji Pomostów Przyszłości wystarczy do 15 września 2026 r. wypełnić formularz zgłoszeniowy dostępny na stronie https://technotalenty.pl/pomosty2026/ i opisać swoją współpracę z nauką lub biznesem, wybierając jedną z kategorii.

Najlepsze podmioty gospodarcze, instytucje naukowe oraz osoby fizyczne współpracujące z biznesem lub nauką zostaną nagrodzone podczas uroczystej Gali w Operze i Filharmonii Podlaskiej.

Na wstępie trzeba zauważyć, że lekarzom przysługuje ochrona przewidziana dla funkcjonariuszy publicznych. Ochrona prawna należna funkcjonariuszowi publicznemu przysługuje lekarzowi, który: 1) wykonuje czynności w ramach świadczeń pomocy doraźnej lub w przypadku niesienia pomocy lekarskiej, 2) wykonuje zawód w podmiocie wykonującym działalność leczniczą, który zawarł umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w tym podmiocie.

Jest to kwalifikowana ochrona prawna lekarzy, gdyż lekarze mają status funkcjonariusza publicznego – niezależnie od podstawy zatrudnienia lub wykonywania czynności zawodowych. Przestępstwa przeciwko funkcjonariuszom publicznym uregulowane są w kodeksie karnym. Są one ścigane z urzędu, jeśli tylko policja lub prokuratura poweźmie wiadomość o ich popełnieniu. W stosunku do lekarza mogą zatem być popełniane następujące przestępstwa: 1) naruszenie nietykalności cielesnej funkcjonariusza, 2) czynna napaść na funkcjonariusza publicznego, 3) publiczne nawoływanie do udostępnienia informacji dotyczących życia prywatnego funkcjonariusza, 4) udostępnianie informacji dotyczących życia prywatnego funkcjonariusza bez jego zgody, 5) znieważenie funkcjonariusza.

W przypadku lekarzy ich bezpieczeństwo i narażenie zawodowe powinno być postrzegane poprzez pryzmat dwojakiej natury obowiązków prawnych. Z jednej strony będzie to obowiązek pracowniczy sumiennego i starannego wykonywania pracy oraz stosowania się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy, jeżeli nie są one sprzeczne z przepisami prawa lub umową o pracę w przypadku gdy lekarz pozostaje w stosunku pracy z podmiotem leczniczym. Z drugiej strony należy dostrzec obowiązki zawodowe związane z zasadami wykonywania zawodu lekarza, oparte na deontologii lekarskiej. Są one zawsze aktualne, niezależnie od formy wykonywania zawodu lekarza, niezależnie od tego, czy będzie to umowa o pracę, umowa o świadczenie usług medycznych – kontrakt czy też prowadzona indywidualna praktyka lekarska jako jednoosobowa działalność gospodarcza.

Można uznać, że kodeks pracy przyznaje pracownikowi - lekarzowi na etacie w podmiocie leczniczym – prawo powstrzymania się od wykonania pracy niebezpiecznej w razie, gdy warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy i stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom. Ustawodawca jednak wyraźnie postanowił, że prawo do odmowy wykonania pracy niebezpiecznej nie dotyczy pracownika, którego obowiązkiem pracowniczym jest ratowanie życia ludzkiego lub mienia.

Koresponduje z tym obowiązkiem pracowniczym obowiązek zawodowy niesienia pomocy lekarskiej. Lekarz ma obowiązek udzielać pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia.

Tym niemniej lekarz ma prawo do odmowy leczenia oraz prawo powołania się na klauzulę sumienia. Lekarz zatem może nie podjąć lub odstąpić od leczenia pacjenta, o ile nie zachodzi przypadek niebezpieczeństwa utraty przez pacjenta życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Jeżeli lekarz wykonuje swój zawód na podstawie stosunku pracy lub w ramach służby, może nie podjąć lub odstąpić od leczenia, jeżeli istnieją poważne ku temu powody, po uzyskaniu zgody swojego przełożonego. Lekarz może także powstrzymać się od wykonania świadczeń zdrowotnych niezgodnych z jego sumieniem, z tym że ma obowiązek odnotować ten fakt w dokumentacji medycznej.

Takie działanie lekarza, oczywiście poparte jego dobrą wiarą, moralnym przekonaniem lekarza o słuszności odmowy. Kodeks Etyki Lekarskiej stanowi, że w szczególnie uzasadnionych wypadkach lekarz może nie podjąć się lub odstąpić od sprawowania opieki nad pacjentem, z wyjątkiem przypadków, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby zagrażać życiu lub spowodować znaczne pogorszenie stanu zdrowia pacjenta w krótkim czasie. Tym niemniej, nie podejmując albo odstępując od sprawowania opieki nad pacjentem, lekarz wskazuje pacjentowi inną możliwość uzyskania pomocy lekarskiej.

Lekarz jako zawód zaufania publicznego zatem jest szczególnie narażony na pewne niebezpieczeństwa związane z jego misją niesienia pomocy lekarskiej osobom potrzebującym.

Lekarza na etacie wiąże obowiązek pracowniczy ratowania życia ludzkiego nawet w sytuacji wykonywania pracy niebezpiecznej. Trudno jednak uznać, że może on wówczas poświęcić własne życie lub zdrowie. Dotyczy to pracy poniżej standardów BHP, zwłaszcza wtedy, gdy jego narażenie na zagrożenia zawodowe, np. czynniki biologiczne czy chemiczne, wykracza poza przyjęte normy.

Lekarz na kontrakcie, samozatrudniony, prowadzący praktykę lekarską, ze względu na narażenie swojego życia lub zdrowia, powinien skorzystać z prawa do odmowy leczenia, chyba że zwłoka w udzieleniu pomocy pacjentowi mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia ciała lub ciężkiego rozstroju zdrowia. Tym niemniej nawet wtedy nie oznacza to bezwzględnej konieczności narażania swojego życia lub zdrowia.

Odmowę bowiem wykonania obowiązków pracowniczych w początkowym stadium epidemii COVID-19, z uwagi na obiektywnie uzasadnione przekonanie, że zagrozi to zdrowiu pracownika i jego rodziny, wywołane powszechnie panującym w społeczeństwie wysokim stanem obawy przed zakażeniem i ciężkim przebiegiem choroby oraz przy braku dostatecznej wiedzy na temat skuteczności środków ochrony, nie można uznać za działanie bezprawne (postanowienie SN z 17.11.2022 r., I PSK 1/22).

Bezpieczeństwo lekarza, jego życie i zdrowie, jego dobra osobiste są objęte wzmożoną ochroną prawną właściwą dla funkcjonariuszy publicznych. Każdy bezprawny zamach na lekarza jest przestępstwem przeciwko funkcjonariuszowi publicznemu. Lekarz działa w stanie wyższej konieczności i powinien być chroniony prawnie, nawet wówczas, gdy skorzysta z obrony koniecznej czy użyje środka przymusu bezpośredniego.

dr Radosław Galicki

Zakład Prawa Medycznego i Deontologii Lekarskiej

Od pierwszych minut debaty oksfordzkiej (14 maja 2026 r.) w Auli Magna Pałacu Branickich w ramach XXII Podlaskiego Festiwalu Nauki i Sztuki, było jasne, że obie drużyny przyjechały na Uniwersytet Medyczny w Białymstoku znakomicie przygotowane. Uczniowie III LO im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, którzy bronili tezy o zasadności zakazu palenia (strona propozycji) i ich adwersarze - uczniowie II LO im. Ks. Anny z Sapiehów Jabłonowskiej (strona opozycji, przeciwna tezie) doskonale znali zasady debaty oksfordzkiej, mieli przemyślaną strategię, by przekonać publiczność do swoich racji.

Co ważne, choć za nami prawdziwa bitwa na argumenty, obyło się bez „strat w ludziach”. Była za to kultura słowa, szacunek do przeciwników, dyscyplina wypowiedzi i pełne zrozumienie zasad fair play. Napięcie utrzymało się od początku do końca. Publiczność, złożona w dużej mierze z rówieśników debatujących, nie tylko została na sali do końca, ale żywo reagowała, nagradzała uczestników brawami i uważnie śledziła kolejne ruchy swoich kolegów i koleżanek. W debacie udział wzięli także studenci z kół naukowych UMB, którzy bacznie przysłuchiwali się argumentom padającym ze sceny.

Przede wszystkim retoryka

Debata oksfordzka rządzi się jasnymi zasadami. Strona propozycji broni postawionej tezy, w tym przypadku: „Palenie papierosów powinno być zakazane”. Strona opozycji próbuje tę tezę obalić. W drużynie propozycji znaleźli się uczniowie III LO: Maria Kamińska, Sergiusz Monach, Anna Maria Jasińska i Gracjan Zawadzki. W zespole opozycji uczniowie II LO: Kamil Poświątny, Leon Pilcicki, Maciej Goryszewski, i Michał Siedacz.

Nad przebiegiem dyskusji czuwał marszałek, który pilnował czasu i zasad debaty. W tej roli Nicolas Agnello, student IV roku kierunku lekarskiego, członek Samorządu Studentów UMB.

W debacie pojawili się także eksperci z różnych dziedzin: medycyny, farmakologii, psychiatrii, ekonomii i filozofii. Ich zadaniem było wsparcie drużyn w wybranych momentach, a na koniec, podsumowanie najważniejszych wątków. Zaproszenie do pełnienia tej roli i wsparcia młodzieży przyjęli: prof. Halina Car – farmakolog kliniczny, Wydział Nauk o Zdrowiu UMB; prof. Robert Mróz - pulmonolog z II Kliniki Chorób Płuc, Raka Płuca i Chorób Wewnętrznych USK/UMB; dr hab. Małgorzata Chlabicz - kardiolog i epidemiolog, Prodziekan ds. nauki i ewaluacji Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim UMB; dr hab. Agnieszka Kułak-Bejda - specjalista psychiatrii i uzależnień z Kliniki Psychiatrii UMB; dr hab Bartosz Kuźniarz, prof. UwB - filozof, Dziekan Wydziału Filozofii i Kognitywistyki UwB; dr Łukasz Nazarko - ekonomistka z Wydziału Inżynierii Zarządzania Politechniki Białostockiej.

Wydarzenie otworzył Rektor UMB prof. Marcin Moniuszko, podkreślając, że Uniwersytet Medyczny w Białymstoku jest miejscem, w którym podobne dylematy nie są abstrakcją. To właśnie tu -na 18 kierunkach studiów - rozmawia się o zdrowiu, odpowiedzialności, granicach wolności, profilaktyce i konsekwencjach decyzji, które wpływają zarówno na jednostkę, jak i na całe społeczeństwo.

Pierwszy strzał: zdrowie publiczne

Strona propozycji zaczęła mocno. W centrum jej argumentacji znalazły się szkody społeczne, bierne palenie, koszty leczenia chorób odtytoniowych oraz odpowiedzialność państwa za zdrowie obywateli. Padły argumenty o 70 substancjach rakotwórczych w dymie papierosowym, obciążeniu systemu ochrony zdrowia i pytanie, czy państwo powinno akceptować powszechną dostępność produktu, o którym od kilkudziesięciu lat wiadomo jak bardzo szkodzi.

Jedna z najmocniejszych wypowiedzi strony propozycji dotyczyła samego rozumienia pojęcia „wolności”, do której ochoczo odnosili się adwersarze. Uczennica III LO zwróciła uwagę, że w słowniku hasło „uzależnienie” oznacza zależność od kogoś lub czegoś, a więc trudno mówić o prawdziwej wolności tam, gdzie decyzją zaczyna rządzić nałóg.

Propozycja przekonywała, że wolność jednostki kończy się tam, gdzie zaczyna się krzywda innych - szczególnie biernych palaczy, dzieci i osób chorujących wskutek kontaktu z dymem tytoniowym.

Czy wolnością jest uzależnienie, które często zaczyna się w wieku nastoletnim? Czy wolnością jest wdychanie dymu przez biernych palaczy? Czy nienarodzone dziecko ma wolność, gdy do jego organizmu dostaje się wiele toksyn przez palącą ciężarną? Odpowiedź jest jednoznaczna. Prawdziwa wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się krzywda innego człowieka - grzmiał Gracjan Zawadzki, który odpowiadał w swoim zespole za mowę końcową, podsumowującą argumenty propozycji.

O pomoc w argumentacji uczniowie z III LO poprosili filozofa dr. Bartosza Kuźniarza, farmakolożkę prof. Halinę Car oraz pulmonologa prof. Roberta Mroza, którzy wsparli tezę debaty („palenie papierosów powinno być zakazane”) własnym doświadczeniem klinicznym, opowiedzieli historie pacjentów, ale także powołali się na WHO, wskazujące alarmujące dane dotyczące umieralności z powodu m.in. raka płuca.

Kontratak opozycji: zakazy to utopia

Opozycja odpowiedziała dynamicznie z wyraźną strategią obalenia argumentów propozycji. Uczniowie nie próbowali przekonywać, że papierosy są dobre. Postawili natomiast inne pytanie: Czy zakaz palenia rzeczywiście rozwiąże problem?.

Argumentacja przedstawicieli II LO opierała się na trzech filarach: ekonomicznym, społeczno-prawnym i dotyczącym wolności jednostki. Opozycja wskazywała na wpływy do budżetu państwa z akcyzy, ryzyko powstania szarej i czarnej strefy w przypadku zakazu oraz możliwy rozwój przestępczości - przemytu i nielegalnego handlu. Wskazywała przykład amerykańskiej prohibicji z lat 20. XX wieku.

Historia wielokrotnie pokazywała, że prohibicja prowadzi bardziej do chaosu niż do rozwiązywania problemu, a przyniosłoby szereg komplikacji społeczno-ekonomicznych. Państwo nie funkcjonuje w próżni, a nagłe usunięcie całej branży tytoniowej oznacza problemy dla finansów publicznych, rynku pracy i funkcjonowania wielu instytucji. Koszty takiej decyzji odczuliby wszyscy obywatele. Rolą Państwa nie powinny być zakazy, a edukowanie i próba ograniczenia szkód w inny sposób niż bezwzględne zakazy. Poza tym zakazany owoc zawsze smakuje lepiej - skonstatował Michał Siedacz z zespołu opozycji.

Jego zespół o merytoryczne wsparcie swoich argumentów poprosił ekonomistę dr. Łukasza Nazarko oraz dr hab. Agnieszkę Kułak-Bejdę - specjalistę psychiatrii i uzależnień. Eksperci przytoczyli argumenty zgodne z linią drużyny. Wskazali, że rzeczywiście skutki ekonomiczne byłyby znaczące, a zakaz - z perspektywy psychologii uzależnień - mógłby nie przynieść pożądanych rezultatów.

I tu dyskusja wyraźnie nabrała tempa. Pytanie, odpowiedź, riposta, dane, kontrdane, przykłady ze świata, sięganie do zapisów Konstytucji RP. Obie strony pokazały, że potrafią nie tylko mówić, ale też reagować na bieżąco na pytania oponentów. Wyraźnie można było odczuć, że młodzi debatujący nie przyszli jedynie odczytać przygotowanych wypowiedzi. Oni naprawdę walczyli o zwycięstwo i byli przekonani o racji argumentów swojej drużyny.

Eksperci: zdrowie, wolność, koszty i ludzkie dramaty

Po serii wystąpień uczniów głos zabrali eksperci. Niektórzy z nich przypomnieli, że za statystyką stoją konkretni ludzie i ich rodziny, często też dramaty:

Prof. Robert Mróz, pulmonolog, Kierownik II Kliniki Chorób Płuc, Raka Płuca i Chorób Wewnętrznych USK/UMB: Nie tylko palacz i bierny palacz umiera. Kiedy palacz umiera, umierają także jego najbliżsi z rozpaczy. Sprowadzanie tej debaty do punktu ekonomicznego, do zysków z akcyzy, jest niewspółmierne wobec kosztów hospitalizacji i ludzkich dramatów. Dzisiaj musiałem powiedzieć ojcu dwójki dzieci, że wykorzystaliśmy wszystkie możliwości leczenia. Opozycja mówi, że przecież raka można wyleczyć, ale w praktyce dzieje się tak tylko w przypadku może połowy pacjentów.

W swoim podsumowaniu prof. Mróz mówił także o tym, że w tej debacie ścierały się dwie logiki: logika zdrowia i życia oraz logika ekonomicznego rachunku. Polska powinna wprowadzać programy redukcji szkód i dążyć do tego, by być krajem wolnym od dymu tytoniowego, bo to on na co dzień zabija nas i naszych bliskich. Zabija — podkreślał.

Prof. Halina Car, farmakolog kliniczny i Prodziekan Wydziału Nauk o Zdrowiu UMB, zwróciła uwagę, że argument ekonomiczny nie może być traktowany jako ostateczny: Argumenty ekonomiczne nie są argumentami do przyjęcia, jeśli wydatki na choroby odtytoniowe przewyższają wpływy z akcyzy. Koszty terapii rosną, koszty leków rosną, a społeczeństwo nie bogaci się w takim tempie. To my wszyscy płacimy za system ochrony zdrowia. Wszyscy ponosimy koszty tak zwanej wolnej woli. Podkreślała również, że silne państwo to zdrowe państwo, a terapia antynikotynowa i leczenie uzależnienia powinny być istotnym elementem działań publicznych.

Dr hab. Małgorzata Chlabicz, kardiolog i epidemiolog, Prodziekan Wydziału Lekarskiego UMB, przypomniała, że palenie tytoniu pozostaje jednym z najważniejszych, a jednocześnie możliwych do wyeliminowania, czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Mamy coraz lepsze terapie, a mimo to wciąż najczęściej umieramy z powodu właśnie chorób sercowo-naczyniowych. Palenie tytoniu jest jedną z najważniejszych przyczyn. Często odciągamy uwagę od papierosów, mówimy o środowisku, pyłach, zanieczyszczeniach, ale to właśnie palenie jest czynnikiem, który możemy wyeliminować.

Dodała także, że palenie bardzo często zaczyna się w wieku dziecięcym lub nastoletnim, dlatego trudno mówić wyłącznie o świadomej, „dorosłej” decyzji.

Dr hab. Agnieszka Kułak-Bejda, specjalistka psychiatrii i uzależnień z Kliniki Psychiatrii USK/UMB, zwróciła uwagę na społeczną akceptację palenia. Palenie papierosów wciąż jest zjawiskiem społecznie akceptowanym. To podejście powinny zmieniać wszystkie generacje. Mamy programy dotyczące uzależnień od alkoholu czy narkotyków, ale musimy pamiętać, że dostępne są także metody leczenia uzależnienia od papierosów.

Wątek filozoficzny dotyczył przede wszystkim granic wolności. Czy wolność wyboru pozostaje wolnością, jeśli jest napędzana uzależnieniem? Czy wolność palacza może ograniczać wolność osoby, która nie chce wdychać dymu? Takie wątpliwości wyrażał z kolei prof. Bartosz Kuźniarz z UwB. Jego zdaniem ekonomia nie powinna być ostatecznym argumentem.

Dr Łukasz Nazarko, ekonomista z PB wskazywał natomiast, że problem zakazu nie jest prosty. Jeśli państwo czegoś zakazuje, musi przewidzieć skutki: czarny rynek, przemyt, egzekwowanie prawa i koszty systemowe. Może żeby pogodzić obie strony dyskusji - a wbrew pozorom dałoby się to zrobić - należałoby podnieść cenę paczki papierosów do np. 120 zł, aby zrekompensować koszty leczenia. Cena działałaby też odstraszająco na potencjalnego konsumenta.

Publiczność przejęła debatę

Po wystąpieniach drużyn głos zabrała publiczność. I choć formalnie miały być to pytania, często były to raczej opinie - mocne, emocjonalne, pokazujące, że temat naprawdę poruszył słuchaczy. Jedna z wypowiedzi z sali dotyczyła cierpienia ludzkiego i odpowiedzialności państwa za ograniczanie szkód. Padło zdanie, które dobrze oddaje napięcie całej debaty: Te pieniądze, które wpływają do budżetu państwa, są pokryte krwią - argumentowała osoba z publiczności.

To był moment, w którym liczby spotkały się z doświadczeniem, a ekonomiczny rachunek z pytaniem o cenę ludzkiego życia. Strona opozycyjna sprzeciwiająca się wprowadzeniu zakazu palenia bombardowana była pytaniami i opiniami z sali.

Kto wygrał?

Ostatecznie w głosowaniu publiczności zwyciężyła drużyna III Liceum Ogólnokształcącego w Białymstoku, czyli strona propozycji.

Być może publiczność doceniła nie tylko argumenty, ale także strategię, tempo i skuteczność odpowiadania na ataki strony przeciwnej. Opozycja dobrze rozegrała swoją rolę. Nie broniła papierosów, lecz konsekwentnie podważała skuteczność zakazu jako narzędzia walki z paleniem.

Jednak argumenty strony propozycji, szczególnie te dotyczące zdrowia, cierpienia, odpowiedzialności społecznej i kosztów ponoszonych przez wszystkich wybrzmiały bardzo mocno. Jak w „Romantyczności” Adama Mickiewicza, na sali starły się dwa porządki: „czucie i wiara” oraz „mędrca szkiełko i oko”. Z jednej strony liczby, budżet, akcyza i ryzyko czarnego rynku. Z drugiej - choroba, rodzina, cierpienie i pytanie, czy państwo może pozostawać bierne wobec produktu, który zabija.

Najważniejsze jednak, że wygrała sama debata. Kulturalna, dynamiczna, wymagająca i naprawdę angażująca. Uczniowie pokazali, że potrafią rozmawiać o trudnych sprawach bez uproszczeń, kulturalnie, z poszanowaniem zdania adwersarzy. A Uniwersytet Medyczny w Białymstoku stał się na chwilę przestrzenią, w której akademia spotkała się z młodzieżą - nie po to, by mówić do nich z góry, ale by oddać im głos i stworzyć warunki do poważnej dyskusji i odpowiedzialności za słowo.

 Obiekt stanie się informatycznym centrum Uczelni. Zlokalizowany jest pomiędzy Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym a szpitalem dziecięcym, niedaleko Wydziału Nauk o Zdrowiu. Ma trzy piętra (dwa przeznaczone dla naukowców) i jedno dla studentów. Ci będą mieli do dyspozycji 9 sal seminaryjnych 20-osobowych oraz 2 sale 40-osobowe z możliwością ich połączenia. Łącznie do użytku przeznaczono 2,5 tys. mkw. powierzchni. Na budowę wydano już ok. 34 mln zł, a cała inwestycja z wyposażeniem ma kosztować ok. 40 mln zł. Finansowanie przedsięwzięcia odbyło się na podstawie przekazanych Uczelni obligacji rządowych.