ŻYCIE UCZELNI

80 proc. społeczeństwa zetknęło się z dezinformacją. 35 proc. tematów, w których wprowadzono w błąd odbiorcę, dotyczyło zdrowia. Wniosek końcowy z spotkania w ramach cyklu Futuri Seminars: na razie nie mamy szans na pokonanie tego zjawiska.

To jedno z pierwszych działań w ramach podpisanej niedawno umowy o współpracy dotyczącej przeciwdziałania dezinformacji. W spotkaniu uczestniczyli m.in. dr hab. Krzysztof Korotkich, prof. UwB, Prorektor ds. Kształcenia UwB, dr hab. Adam Bartnicki, prof. UwB, Dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB. Gospodynią spotkania była dr hab. Małgorzata Chlabicz, Pełnomocniczka Rektora UMB ds. Przeciwdziałania Dezinformacji Medycznej.

Punktem wyjścia do spotkania była prezentacja potencjału UMB w zakresie dezinformacji. Z przedstawionych przez dr hab. Chlabicz danych wynika, że 80 proc. osób potwierdza, że spotkało się z dezinformacją (odpowiedź z sali: pozostałe 20 proc. osób nie chce się do tego przyznać). Najczęściej fałszowane są informacje o energetyce, a te o zdrowiu zajmują drugie miejsce. Użytkownicy najchętniej pozyskują informacje z telewizji i portali internetowych, najrzadziej zaś wybieramy publikacje naukowe i książki.

W UMB realizowany był projekt, w którym postanowiono sprawdzić wiarygodność niektórych stron internetowych. Wybrano je na podstawie grupy najpopularniejszych słów kluczowych. Do ich oceny zaproszono ekspertów z Uczelni. Wnioski: dla roku 2021 – 41 proc. sprawdzonych witryn było niewiarygodnych. Dla roku 2022 – 30,5 proc. stron www nie spełniało norm. Warto zaznaczyć, że rok 2021 był tzw. rokiem covidowym i było to absolutne apogeum dezinformacji medycznej (tematy związane z pandemią oraz szczepieniami).

Dr Dagmara Bogdanowska-Charkiewicz, Pełnomocniczka Rektora ds. Leczenia Żywieniowego przestawiła mity medyczne, z którymi zmaga się w swojej pracy zawodowej. Przywołała często spotykany mit o dietach w leczeniu nowotworów. A fakt jest taki, że niedożywienie chorych jest bardzo często przyczyną różnych groźnych powikłań. Nawet 60 proc. pacjentów trafiających do szpitala jest niedożywionych, a u 30 proc. pacjentów onkologicznych to niedożywienie jest wskazywane jako jedna z przyczyn zgonu.

W ramach działalności dr Dagmary Bogdanowskiej-Charkiewicz pacjenci opuszczający szpital USK otrzymują zalecenia żywieniowe (co warto jeść, czego unikać), a studenci z UMB mają zajęcia dotyczące prawidłowego odżywania chorych.

O projekcie Infotester (Infotester.EU) opowiedziała biorąca udział w jego realizacji dr Jolanta Koszelew (UMB jest partnerem w tym przedsięwzięciu). To próba stworzenia narzędzia do automatycznego i precyzyjnego wykrywania dezinformacji. W ramach prac nad tą platformą, jej twórcom udało się wykryć kolejno: 530 fałszywych ekspertów działających w intrenecie, 400 polskich portali dezinformacyjnych, a także ok. 5 tys. fałszywych artykułów. Raport o tym opublikowano w sieci. W efekcie… zagrożono im procesem sądowym, jeżeli dokument nie zostanie z niej usunięty.

Wnioski po spotkaniu nie są optymistyczne. Brakuje nam narzędzi, przepisów prawnych, ale też umiejętności, by szybko przeciwdziałać dezinformacji. Nie ma szans, żeby na bieżąco dementować umieszczane w internecie fałszywe informacje. Potrzebna jest edukacja ludzi, ale też algorytmów sztucznej inteligencji(!).

- „Dr Google” już umarł. Dziś pacjenci o swoich chorobach wolą dyskutować z Chatem GPT – stwierdził w trakcie dyskusji dr hab. Daniel Boćkowski, prof. UwB, ekspert od bezpieczeństwa z UwB.

Przy czym - jak zaznaczył profesor - to wcale nie jest dobra wiadomość. Teraz to już kompletnie nie wiadomo z jakich źródeł Chat GPT czerpie swoje informacje. Kiedy robił to Google, zawsze podawał linki do tych informacji. A jak dodają inni eksperci, wystarczy ledwie 250 artykułów na dany temat, by algorytmy sztucznej inteligencji zmieniły zdanie w danym zagadnieniu.

Dr hab. Małgorzata Chlabicz: - Temat dezinformacji jest już coraz częściej dostrzegany w środowiskach naukowych. To ogromny problem. Na razie jesteśmy na początku naszej drogi dotyczącej walki z tym zjawiskiem.

bdc