Regulamin dydaktyczny przedmiotu Gerostomatologia

Samodzielna Pracownia Gerostomatologii

Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Regulamin określa zasady realizacji i zaliczenia przedmiotu Gerostomatologia. W roku akademickim 2026/2027, w ramach wskazanej w sylabusie metody weryfikacji polegającej na realizacji określonego zadania, przeprowadza się pilotażową, ustrukturyzowaną obserwację umiejętności klinicznych w formule stacji. Obowiązkowe są stawienie się w wyznaczonym terminie i wykonanie zadania w zakresie umożliwiającym ocenę przypisanych efektów uczenia się. Punktowy wynik pilotażu ma charakter diagnostyczny, nie stanowi odrębnej części zaliczenia i nie może samodzielnie powodować niezaliczenia przedmiotu.

Podstawa prawna i dokumentacyjna

• ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, z późniejszymi zmianami

• rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 lipca 2019 r. w sprawie standardów kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodów medycznych, z późniejszymi zmianami

• Regulamin Studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, stanowiący załącznik nr 1 do Uchwały nr 65/2026 Senatu UMB z dnia 21 kwietnia 2026 r., ze zmianą wprowadzoną Uchwałą nr 96/2026 Senatu UMB z dnia 28 maja 2026 r.

• program studiów i sylabus przedmiotu Gerostomatologia właściwe dla cyklu kształcenia rozpoczynającego się w roku akademickim 2022/2023

• zatwierdzony ogólny regulamin pilotażu OSCE na kierunku lekarsko-dentystycznym, jeżeli obowiązuje w roku akademickim 2026/2027

Regulamin nie zmienia programu studiów ani sylabusa dla cyklu 2022/2023. W razie rozbieżności dotyczącej formy lub warunków zaliczenia rozstrzygające są zapisy sylabusa.

Postanowienia ogólne

§ 1

1. Regulamin obowiązuje studentów cyklu kształcenia 2022/2023 realizujących przedmiot Gerostomatologia na V roku w Samodzielnej Pracowni Gerostomatologii w roku akademickim 2026/2027.

2. Przedmiot obejmuje 45 godzin ćwiczeń i 2 punkty ECTS. Szczegółowe efekty uczenia się, treści, metody weryfikacji oraz warunki zaliczenia określa sylabus właściwy dla cyklu 2022/2023.

3. Regulamin podaje się studentom do wiadomości przed rozpoczęciem zajęć. Jego zmiana w toku roku akademickiego wymaga postępowania określonego w Regulaminie Studiów UMB, w tym uzyskania opinii właściwego starosty roku.

Cele i zakres przedmiotu

§ 2

1. Celem przedmiotu jest przygotowanie studenta do bezpiecznej i zintegrowanej opieki stomatologicznej nad pacjentem starszym, z uwzględnieniem jego chorób współistniejących, farmakoterapii, sprawności i potrzeb.

2. Zakres obejmuje w szczególności badanie podmiotowe i przedmiotowe, analizę dokumentacji radiologicznej, diagnostykę różnicową, choroby błony śluzowej, profilaktykę, higienę, żywienie oraz planowanie leczenia zachowawczego, periodontologicznego i protetycznego.

3. Zadania praktyczne mogą być prowadzone w warunkach klinicznych lub symulowanych i muszą odpowiadać efektom uczenia się wskazanym w sylabusie.

Organizacja zajęć

§ 3

1. Zajęcia mają formę ćwiczeń klinicznych, analizy przypadku, dyskusji, prezentacji, pracy z dokumentacją oraz samodzielnego przygotowania studenta. Krótkie wprowadzenie teoretyczne może stanowić element ćwiczeń.

2. Student przygotowuje się do każdego ćwiczenia w zakresie wskazanym przez prowadzącego i posiada indywidualną kartę obecności oraz wykonanych czynności.

3. Konsultacje odbywają się w terminach ogłoszonych przez Pracownię. Termin może zostać zmieniony z przyczyn organizacyjnych po uprzednim poinformowaniu studentów.

4. Prowadzący może odmówić studentowi nieprzygotowanemu albo niespełniającemu wymagań dotyczących stroju i środków ochrony dopuszczenia do czynności klinicznej, jeżeli udział mógłby naruszyć bezpieczeństwo pacjenta.

5. Zajęcia rozpoczynają się i kończą zgodnie z harmonogramem. Student punktualnie zgłasza się w wyznaczonym miejscu i nie opuszcza sali ani stanowiska klinicznego bez zgody prowadzącego.

6. Informacje organizacyjne przekazuje się kanałami przyjętymi w UMB. Student korzysta w sprawach dotyczących studiów z uczelnianego konta poczty elektronicznej i regularnie sprawdza kierowaną do niego korespondencję.

Obowiązki studenta i bezpieczeństwo

§ 4

1. Student przestrzega praw pacjenta, tajemnicy zawodowej, zasad etyki przyszłego zawodu, zasad współżycia koleżeńskiego, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, kontroli zakażeń oraz poleceń prowadzącego związanych z organizacją i bezpieczeństwem zajęć. Odnosi się z szacunkiem do pacjentów, osób towarzyszących, studentów i pracowników.

2. Podczas zajęć student posiada i posługuje się identyfikatorem zgodnym z wymaganiami UMB. Na zajęcia kliniczne zgłasza się w czystym stroju medycznym oraz zamkniętym, stabilnym i antypoślizgowym obuwiu na zmianę; długie włosy są związane, paznokcie krótkie i bez lakieru, a na dłoniach i nadgarstkach nie nosi się biżuterii ani zegarka.

3. Student stosuje środki ochrony indywidualnej odpowiednie do wykonywanej czynności i zgodne z aktualnymi procedurami Pracowni, w szczególności rękawiczki, maskę i ochronę oczu, jeżeli są wymagane. Przeprowadza higienę rąk przed kontaktem z pacjentem i po nim oraz po zdjęciu rękawiczek, a zabrudzone lub uszkodzone środki ochrony niezwłocznie wymienia.

4. Okrycia wierzchnie, torby i zbędne przedmioty osobiste pozostawia się w miejscu wskazanym przez prowadzącego. W salach klinicznych i pomieszczeniach dydaktycznych zabrania się spożywania posiłków i napojów oraz palenia tytoniu, papierosów elektronicznych i używania wyrobów pokrewnych.

5. Telefony, zegarki inteligentne i inne urządzenia elektroniczne pozostają wyłączone i odłożone w miejscu wskazanym przez prowadzącego, chyba że prowadzący zezwoli na ich wykorzystanie do celu dydaktycznego albo korzystanie z urządzenia wynika z formalnie przyznanego dostosowania procesu kształcenia.

6. Zabrania się nagrywania dźwięku lub obrazu, fotografowania i filmowania podczas zajęć, konsultacji, zaliczeń i stacji pilotażowej bez uprzedniej zgody prowadzącego oraz – gdy utrwalane mogą być dane lub wizerunek pacjenta – bez spełnienia wymagań wynikających z praw pacjenta i ochrony danych. Materiałów nie wolno udostępniać ani rozpowszechniać bez wymaganej zgody.

7. Student zachowuje w tajemnicy dane osobowe i informacje dotyczące pacjentów, wykorzystuje je wyłącznie w celu realizacji zajęć i zabezpiecza przed nieuprawnionym dostępem, ujawnieniem, utratą lub zniszczeniem. Dokumentacji pacjenta nie wolno kopiować, fotografować ani wynosić poza miejsca i systemy do tego przeznaczone.

8. Student nie wykonuje procedury, do której nie został dopuszczony. Niezwłocznie zgłasza prowadzącemu wypadek, zdarzenie niepożądane, ekspozycję zawodową, naruszenie procedury, uszkodzenie sprzętu lub pogorszenie stanu pacjenta i postępuje zgodnie z otrzymanymi poleceniami.

9. Student dba o mienie Uczelni i podmiotu, w którym odbywają się zajęcia, używa sprzętu, materiałów i pomocy dydaktycznych zgodnie z przeznaczeniem oraz utrzymuje porządek na stanowisku pracy. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewłaściwym postępowaniem ustala się na zasadach wynikających z przepisów prawa i przepisów UMB.

10. Spożywanie alkoholu podczas zajęć i na terenie Pracowni jest zabronione. Zabrania się wnoszenia, używania i rozprowadzania na terenie Uczelni środków odurzających, substancji psychotropowych, nowych substancji psychoaktywnych i środków zastępczych. Student będący pod wpływem alkoholu albo wymienionych substancji, bądź student, wobec którego zachodzi uzasadnione podejrzenie pozostawania pod ich wpływem, nie może uczestniczyć w zajęciach; dalsze postępowanie odbywa się zgodnie z przepisami UMB.

11. Student posiada aktualne orzeczenie lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do studiowania i niezwłocznie informuje właściwą jednostkę o wystąpieniu przeciwwskazań zdrowotnych do uczestniczenia w określonych zajęciach. Prowadzący może przerwać czynność albo odmówić udziału w danym ćwiczeniu, gdy jest to konieczne dla bezpieczeństwa studenta lub pacjenta; zdarzenie dokumentuje się, a sposób wyrównania efektów ustala zgodnie z § 5.

12. Spóźnienie przekraczające 15 minut może zostać potraktowane jako nieobecność, jeżeli student nie może bezpiecznie dołączyć do rozpoczętego ćwiczenia.

Obecność i wyrównywanie zaległości

§ 5

1. Obecność na ćwiczeniach jest obowiązkowa. Usprawiedliwiona nieobecność wymaga wyrównania efektów uczenia się w formie wskazanej przez kierownika Pracowni, w miarę możliwości przez udział w zajęciach z inną grupą.

2. Student niezwłocznie informuje Pracownię o nieobecności. Dokument usprawiedliwiający nieobecność na ćwiczeniach albo zaliczeniu pisemnym składa się kierownikowi Pracowni w ciągu 7 dni od ustania okoliczności uzasadniających nieobecność, na podstawie niniejszego Regulaminu.

3. W przypadku nieobecności na pilotażowej stacji organizowanej wspólnie z modułem komunikacyjnym student niezwłocznie informuje obie jednostki i składa usprawiedliwienie równocześnie obu jednostkom w terminie 5 dni od ustania okoliczności uzasadniających nieobecność. Student, którego nieobecność została usprawiedliwiona, wykonuje brakującą część albo brakujące części stacji w wyznaczonym przez organizatorów wspólnym terminie poprawkowym.

4. Z zastrzeżeniem ust. 3, usprawiedliwioną nieobecność oraz powstałe zaległości student uzupełnia w terminie ustalonym z prowadzącym, co do zasady w ciągu 2 tygodni, z uwzględnieniem organizacji zajęć i dostępności pacjentów.

5. Usprawiedliwienie nieobecności na pilotażowej stacji nie powoduje wyznaczenia indywidualnego terminu stacji. Nieobecność, także usprawiedliwioną, rozlicza się podczas wspólnego terminu poprawkowego ogłoszonego przez organizatorów. Poza ogłoszonym harmonogramem nie organizuje się indywidualnych stacji. Skutki nieusprawiedliwionej nieobecności na zaliczeniu pisemnym lub stacji określają sylabus, niniejszy Regulamin i Regulamin Studiów UMB.

Ocenianie w toku zajęć

§ 6

1. Prowadzący ocenia przygotowanie, aktywność, sposób badania pacjenta, bezpieczeństwo, wykonanie powierzonych czynności, dokumentację, analizę przypadku i postawę profesjonalną.

2. Brak osiągnięcia efektu realizowanego podczas ćwiczenia wymaga uzupełnienia w formie wskazanej przez prowadzącego. Wszystkie wymagane ćwiczenia i zaległości muszą zostać zaliczone przed zaliczeniem końcowym.

3. Ustrukturyzowana stacja pilotażowa stanowi sposób przeprowadzenia i obserwacji określonego zadania praktycznego przewidzianego w sylabusie. Nie zastępuje zaliczenia pisemnego i nie wprowadza dodatkowego punktowego warunku zaliczenia przedmiotu. Obowiązkowe są jednak stawienie się w wyznaczonym terminie oraz wykonanie zadania w zakresie umożliwiającym ocenę przypisanych efektów uczenia się.

Zaliczenie przedmiotu

§ 7

1. Podstawę zaliczenia przedmiotu stanowią: obecność na wszystkich zajęciach albo prawidłowe wyrównanie usprawiedliwionych nieobecności, wykonanie obowiązkowych elementów zajęć, w tym pilotażowego zadania praktycznego w terminie podstawowym albo, w przypadku usprawiedliwionej nieobecności, we wspólnym terminie poprawkowym stacji, pozytywne oceny z części teoretycznej ćwiczeń oraz pozytywny wynik zaliczenia pisemnego. Wykonanie zadania oznacza podjęcie czynności pozwalających na ocenę przypisanych efektów uczenia się.

2. Zaliczenie pisemne polega na przygotowaniu i przedstawieniu historii choroby z opisem dokumentacji radiologicznej pacjenta przyjmowanego podczas zajęć, zgodnie z sylabusem dla cyklu 2022/2023.

3. Warunkiem dopuszczenia do zaliczenia pisemnego jest zaliczenie wymaganych ćwiczeń i uzupełnienie zaległości.

4. Końcowy wynik przedmiotu podaje się jako „zaliczono” albo „nie zaliczono”.

5. Student, który nie uzyskał zaliczenia pisemnego, ma dwukrotną możliwość jego poprawy w terminach ustalonych przez Pracownię, zgodnie z sylabusem właściwym dla cyklu 2022/2023.

Pilotażowa stacja umiejętności klinicznych

§ 8

1. W roku akademickim 2026/2027 Pracownia może przeprowadzić pilotażową, ustrukturyzowaną obserwację umiejętności klinicznych w formule stacji odpowiadającej założeniom OSCE.

2. Pilotaż służy sprawdzeniu organizacji stacji, przejrzystości instrukcji, działania kryteriów oraz przekazaniu studentowi informacji zwrotnej. Nie jest obowiązkowym egzaminem OSCE wynikającym ze standardu kształcenia stosowanego od cyklu 2024/2025.

3. Stacja może weryfikować ocenę pacjenta starszego, rozpoznanie problemu, ocenę ryzyka, planowanie diagnostyki i leczenia, profilaktykę oraz dostosowanie postępowania do chorób współistniejących i sprawności pacjenta, wyłącznie w zakresie efektów wskazanych w sylabusie.

4. Obserwację dokumentuje się na karcie stanowiącej załącznik nr 1*. Punkty i poziom wykonania mają charakter diagnostyczny.

5. Użyte w sylabusie określenie, że wykonanie zadania „jest dokumentowane w wyniku modułu”, oznacza udokumentowanie wyniku wykonania zadania na odrębnej karcie stacji oraz przekazanie studentowi informacji zwrotnej. Nie oznacza ono włączenia punktacji stacji do formalnego wyniku zaliczenia Gerostomatologii.

6. Zdarzenie mogące mieć znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta odnotowuje się na karcie i omawia w informacji zwrotnej. Samo odnotowanie takiego zdarzenia w pilotażu nie powoduje automatycznie niezaliczenia przedmiotu; skutki rzeczywistego naruszenia zasad bezpieczeństwa podczas zajęć rozpatruje się według przepisów UMB i niniejszego Regulaminu.

Wspólna stacja z modułem komunikacyjnym

§ 9

1. Pilotażowa stacja Gerostomatologii może zostać organizacyjnie połączona z modułem komunikacji realizowanym przez Zakład Stomatologii Zintegrowanej.

2. Wspólny scenariusz nie znosi odrębności ocenianych obszarów. Stosuje się dwie karty, odrębne kryteria, odrębne punktacje i odrębne wyniki.

3. Karta kliniczna nie punktuje jakości komunikacji, chyba że dane zachowanie ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa klinicznego. Karta komunikacyjna nie punktuje trafności rozpoznania ani planu leczenia.

4. Wspólna stacja jest jednym wydarzeniem organizacyjnym, lecz obejmuje dwa niezależnie dokumentowane obszary. Niewykonanie jednej części nie powoduje utraty ważności prawidłowo wykonanej części drugiego przedmiotu. W wyznaczonym wspólnym terminie poprawkowym student wykonuje wyłącznie część niewykonaną; w przypadku nieobecności na całej stacji wykonuje obie części.

Zasady nieobecności i ponownego wykonania części stacji

§ 10

1. Student, który nie może uczestniczyć w pilotażowej stacji, niezwłocznie informuje Pracownię i usprawiedliwia nieobecność na zasadach określonych w § 5. Jeżeli stacja jest wspólna, student informuje również jednostkę odpowiedzialną za moduł komunikacyjny, a każda jednostka rozpatruje nieobecność w zakresie swojego przedmiotu.

2. Dla studentów, którzy nie wykonali stacji albo jej części w terminie podstawowym, organizatorzy wyznaczają wspólny termin poprawkowy. W tym terminie stosuje się nowy albo równoważny scenariusz, bez ujawniania scenariusza wykorzystanego wcześniej, oraz zachowuje się odrębne karty i wyniki obu przedmiotów.

3. Student usprawiedliwiony nieobecny w terminie podstawowym wykonuje brakujące zadanie w terminie poprawkowym. Jest to pierwsze wykonanie zadania przez tego studenta, chociaż organizacyjnie odbywa się w terminie poprawkowym stacji.

4. Student, który stawił się na stację, lecz nie podjął czynności pozwalających na ocenę przypisanych efektów uczenia się, nie wykonał zadania.

5. Diagnostyczny wynik punktowy prawidłowo wykonanego zadania z Gerostomatologii nie podlega formalnej poprawie. Nie organizuje się dodatkowej stacji wyłącznie w celu podwyższenia tego wyniku lub uzyskania kolejnej informacji zwrotnej.

6. Jeżeli student wykonał jedną część wspólnej stacji, a nie wykonał drugiej, zachowuje ważność wykonanej części. W terminie poprawkowym wykonuje wyłącznie część niewykonaną albo dotkniętą zakłóceniem organizacyjnym. Nieobecność na całej stacji oznacza konieczność wykonania obu części.

7. Poza terminem podstawowym i wspólnym terminem poprawkowym nie organizuje się indywidualnych stacji. Usprawiedliwienie nieobecności w terminie poprawkowym rozpatruje się zgodnie z Regulaminem Studiów UMB i dokumentacją właściwego przedmiotu; samo usprawiedliwienie nie tworzy automatycznie prawa do kolejnego indywidualnego terminu stacji.

Wyniki informacja zwrotna i wgląd

§ 11

1. Wynik zaliczenia przedmiotu podaje się studentowi w ciągu 14 dni, z poszanowaniem ochrony danych osobowych.

2. Student otrzymuje odrębną informację o diagnostycznym wyniku pilotażowej stacji. Informacja obejmuje wynik punktowy lub opisowy i informację zwrotną.

3. Student ma prawo do wglądu do własnej pracy pisemnej oraz własnej karty diagnostycznej w obecności osoby wskazanej przez kierownika Pracowni. Wgląd umożliwia się w ciągu tygodnia od ogłoszenia odpowiedniego wyniku, zgodnie z sylabusem dla cyklu 2022/2023.

4. Wgląd nie obejmuje prawa do kopiowania materiałów przeznaczonych do ponownego wykorzystania, ale musi umożliwiać studentowi zapoznanie się z przyznanymi punktami i informacją zwrotną.

5. Do wniosku podważającego obiektywizm formalnego zaliczenia przedmiotu stosuje się odpowiednio tryb określony w Regulaminie Studiów UMB. Przepis ten nie tworzy trybu komisyjnego dla diagnostycznego wyniku pilotażu.

Samodzielność i poufność

§ 12

1. Zabrania się korzystania z niedozwolonej pomocy, urządzeń komunikacyjnych i materiałów nieprzewidzianych w zadaniu oraz porozumiewania się z innymi studentami podczas zaliczenia i pilotażowej stacji.

2. Naruszenie dokumentuje się i rozpatruje zgodnie z Regulaminem Studiów UMB oraz innymi właściwymi przepisami Uczelni.

3. Student nie może utrwalać ani rozpowszechniać zadań, kart, danych pacjentów ani przebiegu stacji.

4. Korzystanie z systemów sztucznej inteligencji przy przygotowaniu prac, dokumentacji lub innych zadań jest dopuszczalne wyłącznie w zakresie określonym przez prowadzącego i zgodnie z zasadami UMB. Niedopuszczalne jest przekazywanie takim systemom danych pacjentów, danych osobowych lub materiałów poufnych.

Dostosowania i dokumentacja

§ 13

1. Student ze szczególnymi potrzebami może wystąpić o dostosowanie organizacji zajęć, zaliczenia lub pilotażowej stacji na zasadach UMB. Dostosowanie nie obniża poziomu efektu ani nie zmienia istoty sprawdzanej umiejętności.

2. Pracownia przechowuje listy obecności, karty zajęć, dokumentację zaliczenia, diagnostyczne karty pilotażu i protokoły zdarzeń zgodnie z zasadami archiwizacji i ochrony danych obowiązującymi w UMB.

3. Po pilotażu Pracownia analizuje działanie kryteriów, rozkład wyników i zdarzenia organizacyjne. Analiza służy doskonaleniu przyszłego OSCE i nie może prowadzić do wstecznego zaostrzenia warunków zaliczenia przedmiotu.

Przepisy końcowe

§ 14

1. W sprawach nieuregulowanych stosuje się Regulamin Studiów UMB, sylabus właściwy dla cyklu 2022/2023, zatwierdzony ogólny regulamin pilotażu OSCE oraz przepisy Uczelni dotyczące bezpieczeństwa i ochrony danych.

2. Postanowienia dotyczące pilotażu interpretuje się w sposób nienaruszający formy i warunków zaliczenia określonych w sylabusie. Diagnostyczny wynik punktowy pilotażowej stacji nie może samodzielnie pogorszyć sytuacji studenta w zakresie zaliczenia Gerostomatologii. Zasada ta nie zwalnia studenta z obowiązku stawienia się i wykonania zadania przewidzianego w sylabusie ani z obowiązku uzupełnienia zadania niewykonanego.

3. Regulamin wchodzi w życie po zatwierdzeniu i podaniu do wiadomości studentów przed rozpoczęciem zajęć. Jeżeli zastępuje regulamin już ogłoszony w toku roku akademickiego, wymaga opinii studentów zgodnie z Regulaminem Studiów UMB.

4. Student potwierdza zapoznanie się z Regulaminem w formie przyjętej przez Pracownię. Potwierdzenie zapoznania się nie zastępuje publikacji Regulaminu na stronie internetowej jednostki.

* Załączniki do wglądu w Samodzielnej Pracowni Gerostomatologii.

Podręczniki

1. Z. Knychalska-Karwan: Stomatologia wieku podeszłego. 2009.

2. B. Włodek-Owińska, T. Owiński: Atlas Chorób Błony Śluzowej Jamy Ustnej. 1997, wyd. 4.

3. D. Williams i wsp.: Patologia Przyzębia. 1995.

4. L. Kryst: Chirurgia szczękowo-twarzowa, podręcznik dla studentów. 2012, wyd. 5.

5. Z. Jańczuk: Stomatologia zachowawcza z endodoncją. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2014.