BROMATOLOGIA

Obowiązujący sylabus znajduje się na stronie internetowej Wydziału: 

https://www.umb.edu.pl/wf/farmacja/informacje_dla_studentow/sylabusy

1. Jednostka uczelniana odpowiedzialna za nauczanie przedmiotu: Zakład Bromatologii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

2. Kierownik: Prof. dr hab. n. farm. Katarzyna Socha.

3. Osoba odpowiedzialna za przeprowadzenie danego przedmiotu: Dr hab. n. farm. Renata Markiewicz-Żukowska.

4. Wymiar godzinowy przedmiotu:

5. Forma zakończenia zajęć: Egzamin.

6. Cel nauczania: Wyposażenie studentów w wiedzę w zakresie jakości zdrowotnej żywności i żywienia, wpływu składników pożywienia na zdrowie człowieka, profilaktyki zdrowotnej związanej z żywieniem, interakcji leków ze składnikami pożywienia i suplementów diety.

7. Formy nauczania: Ćwiczenia, wykłady.

8. Program nauczania:

Wykłady:

Podstawowe definicje odnoszące się do środków spożywczych z ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia. Normy żywienia: zapotrzebowanie na składniki żywności i energię. Białka: rola, występowanie i rodzaje białek w żywności, metody oceny niedożywienia białkowego u ludzi chorych. Węglowodany: rola żywieniowa, rodzaje sacharydów, znaczenia błonnika pokarmowego w żywieniu i profilaktyce chorób na tle wadliwego żywienia, wartość odżywcza słodyczy. Tłuszcze – rodzaje i występowanie w żywności, rola żywieniowa tłuszczy oraz wielo- i jednonienasyconych kwasów tłuszczowych, metody oznaczania. Zapotrzebowanie i relacje pomiędzy poszczególnymi kwasami tłuszczowymi w diecie. Makro- i mikroelementy – występowanie w środkach spożywczych, rola, zapotrzebowanie, metody oznaczeń. Witaminy: rola, występowanie w żywności, skutki niedoboru i nadmiaru, metody oznaczania. Bezpieczeństwo stosowania suplementów diety. Bezpieczeństwo żywności: naturalne toksykanty w żywności, zanieczyszczenia w żywności. Substancje celowo dodawane do żywności. Choroby na tle wadliwego żywienia (m.in. zaburzenia metaboliczne, insulinooporność, choroba otyłościowa).

Ćwiczenia:

I. ELEMENTY ANALIZY BROMATOLOGICZNEJ: Przygotowanie próbek żywności do analizy. Oznaczanie zawartości białka metodą Kjeldahla. Preparaty do żywienia niemowląt i małych dzieci. Metody oznaczania zawartości błonnika pokarmowego. Oznaczanie zawartości tłuszczów w żywności oraz wykrywanie i oznaczanie produktów jełczenia tłuszczów. Właściwości i zastosowanie olejów i tłuszczów spożywczych. Analiza jakości i wykrywanie zafałszowań w naturalnych miodach pszczelich. Zastosowanie metody spektroskopii w bliskiej podczerwieni (NIR) w analizie jakości żywności. Azotany w żywności - oznaczanie zawartości azotanów (III i V) w żywności i interpretacja wyników w odniesieniu do obowiązujących rozporządzeń prawnych. Substancje antyodżywcze w żywności - oznaczanie szczawianów w kawie i herbacie, oznaczanie zawartości tiocyjanków w warzywach kapustnych.

II. SUPLEMENTY DIETY: Rodzaje suplementów diety. Oznaczanie zawartości wybranych składników mineralnych metodą absorpcyjnej spektrometrii atomowej z atomizacją w płomieniu lub kuwecie grafitowej. Suplementy diety ze składnikami mineralnymi - formy chemiczne, dawki, biodostępność i interakcje pomiędzy składnikami.  Jakość i bezpieczeństwo suplementów diety: oznaczanie Hg w suplementach diety, oznaczanie TPC w suplementach diety

III. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA I CHOROBY DIETOZALEŻNE W PRAKTYCE FARMACEUTY: Metody badań sposobu żywienia. Ocena sposobu żywienia na podstawie analizy całodziennej diety. Indeksy jakości diety. Ocena zapotrzebowania na podstawowe składniki pokarmowe. Analiza pokrycia zapotrzebowania na wybrane składniki pokarmowe (m. in. witaminy i składniki mineralne) w populacji Polski. Ocena stanu odżywienia organizmu człowieka. Nadciśnienie tętnicze i powikłania metaboliczne miażdżycy i otyłości: Profilaktyka i dietoterapia - dieta DASH, dieta śródziemnomorska, oznaczanie zawartości NaCl w produktach spożywczych, substytuty soli – omówienie preparatów dostępnych w sprzedaży. Profilaktyka i dietoterapia cukrzycy typu 2. Insulinooporność: żywienie w chorobach nowotworowych, żywność specjalnego przeznaczenia medycznego i preparaty farmaceutyczne stosowane w niedożywieniu, ocena i znaczenie indeksu glikemicznego żywności, substancje słodzące – debata „za i przeciw”, studium przypadku – opieka farmaceutyczna nad osobą ze schorzeniem dietozależnym. Przygotowanie projektu ulotki informacyjnej dla pacjenta

IV. INTERAKCJE LEKÓW Z ŻYWNOŚCIĄ: Wykorzystanie bromatologii w praktyce - interakcje leków z żywnością. Zastosowanie suplementów diety w uzupełnianiu niedoborów. Interakcje suplementów diety wspomagających terapię wybranych jednostek chorobowych ze stosowanymi lekami – rozpoznanie potencjalnych i analiza rzeczywistych problemów rozwiązywanych podczas sprawowania opieki farmaceutycznej – case study. Analiza interakcji leków z pożywieniem – case study. Zastosowanie metody design thinking w projektowaniu suplementów diety i żywności funkcjonalnej.

Literatura:

1. Gertig H., Przysławski J. Bromatologia. Zarys nauki o żywności i żywieniu. PZWL, Warszawa, 2022.
2. Zachwieja Z.: Interakcje leków z pożywieniem. Medpharm Polska, Wrocław 2016.
3. Rychlik E, Stoś K, Woźniak A, Mojska H.: Normy żywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa, 2024.
4. Przygoda B, Kunachowicz H, Nadolna I, Iwanow K. Wartość odżywcza wybranych produktów spożywczych i typowych potraw, PZWL, Warszawa, Wydanie 7 zmienione, 2022.
5. Gawęcki J.: Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. PWN, 2022.