Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Sylabusy.
  • Ostatnia zmiana 01.10.2026 przez Zakład Farmakologii

    Sylabusy

     

     

     

     

    SYLABUS

    na cykl kształcenia rozpoczynający się w roku akademickim 2024/2025

     

    Nazwa przedmiotu/modułu

    Farmakologia

    Nazwa jednostki/-ek w której/ -ych jest przedmiot realizowany

    Zakład Farmakologii

    e-mail jednostki

    zfarm@umb.edu.pl

    Wydział

    Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim

    Nazwa kierunku studiów

    lekarski

    Poziom kształcenia

    Studia jednolite magisterskie.

    Forma studiów

    stacjonarne x                                  niestacjonarne x

    Język przedmiotu

    polski x                                                    angielski £

    Rodzaj przedmiotu

    obowiązkowy x                                 fakultatywny £

    Rok studiów/semestr

     

    I £   II £   III x   IV £   V £  VI £

     

     

    1 £   2 £   3 £   4 £   5 x   6 x   7 £   8 £   10 £

    11 £   12 £

     

    Przedmioty wprowadzające wraz z wymaganiami wstępnymi

    Student zaliczył obowiązkowo fizjologię i biochemię, obligatoryjnie mikrobiologię i patofizjologię i posiada zakres wiedzy, umiejętności i kompetencji po zakończonych w/w przedmiotach nauk podstawowych wg programu studiów I i II roku.

    Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć

    120 godzin dydaktycznych (w tym on-line): wykłady 40 godz., seminaria – 10 godz., ćwiczenia 70 godz.

    Założenia i cele przedmiotu

    Podstawowym celem nauczania Farmakologii i toksykologii leków jest odpowiedź na pytanie jak i dlaczego lek działa u człowieka. Zapoznanie studenta z działaniami farmakologicznymi poszczególnych grup leków i wynikających z nich wskazań przeciwwskazań do stosowania. Zapoznanie studenta z działaniami niepożądanymi i toksycznymi leków oraz ich interakcji. Przygotowanie studenta do zdobycia praktycznej umiejętności zapisywania recept

     z podstawowymi wskazaniami farmakoterapii.

    Metody dydaktyczne

     

    - przekazywanie wiedzy w formie wykładu

    - zajęcia praktyczne (ćwiczenia) szczególnie z praktycznej umiejętności zapisywania recept

    - dyskusja

    - prezentacja

    - samodzielne dochodzenie do wiedzy

    - analiza literatury

    - konsultacje (wg indywidualnych potrzeb z nauczycielami Zakładu oraz online)

    Imię i nazwisko osoby prowadzącej przedmiot

    Prof. dr hab. Adam Hołownia – Kierownik przedmiotu

    pracownicy naukowo-dydaktyczni i dydaktyczni zatrudnieni w Zakładzie Farmakologii

    Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za dydaktykę

    Prof. dr hab. Adam Hołownia

    Dr n. med. Edyta Gołąbiewska

     

    Symbol

    i numer efektu uczenia się

    Opis kierunkowych efektów uczenia się

    Forma zajęć

    Metody weryfikacji osiągnięcia zamierzonych efektów uczenia się

    wiedza

    C.W28

    zna poszczególne grupy produktów leczniczych, rozumie ich mechanizmy i efekty działania, zna podstawowe wskazania i przeciwwskazania oraz podstawowe parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne

    Wykłady, ćwiczenia

    Metody podsumowujące np.:

     - egzamin pisemny (test wielokrotnego wyboru)

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności(recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe(recepty, testy)

    C.W29

    zna i rozumie uwarunkowania fizjologiczne i chorobowe wchłaniania, metabolizmu i eliminacji leków przez organizm człowieka

    C.W30

    Zna podstawowe zasady farmakoterapii z uwzględnieniem jej skuteczności

    C.W31

    Zna ważniejsze działania niepożądane leków, interakcje i problem polipragmazji

    C.W32

    Rozumie problem lekooporności, w tym lekooporności wielolekowej oraz zasady racjonalnej antybiotykoterapii

    C.W33

    Zna możliwość i rodzaje terapii biologicznej, komórkowej, terapii genowej i celowanej w określonych chorobach

    C.W34

    Zna podstawowe pojęcia z toksykologii ogólnej

    C.W35

    Zna grupy leków, których nadużywanie może prowadzić do zatruć

    C.W36

    Zna objawy najczęściej występujących ostrych zatruć wybranymi grupami leków, alkoholami oraz innymi substancjami psychoaktywnymi, grzybami oraz metalami ciężkimi

    E.W8

    zasady farmakoterapii u pacjentów z niewydolnością nerek i leczenia nerkozastępczego

     

     

    umiejętności

    C.U8

    Wykonuje proste obliczenia farmakokinetyczne

    ćwiczenia

    Metody podsumowujące np.:

     - realizacja określonego zadania, umiejętność zapisywania recept

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności(recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe (recepty, testy)

    C.U9

    Dobiera leki w odpowiednich dawkach w celu korygowania zjawisk patologicznych w organizmie człowieka i w poszczególnych narządach

    C.U10

    Projektuje schemat racjonalnej chemioterapii zakażeń, empirycznej i celowanej

    C.U11

    Potrafi przygotowywać zapisy form recepturowych wybranych substancji leczniczych oraz wystawiać recepty, w tym e-recepty, zgodnie z przepisami prawa

    C.U12

    umie poszukiwać wiarygodnych informacji o produktach leczniczych, ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) oraz baz danych

    C.U13

    Potrafi oszacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w określonych grupach wiekowych oraz w stanach niewydolności wątroby i nerek, a także zapobiegać zatruciom lekami

    kompetencje społeczne

    K3

    Kieruje się dobrem pacjenta

    ćwiczenia

    Metody podsumowujące np.:

    - ocenianie ciągłe przez nauczyciela na każdym ćwiczeniu

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - dyskusja w czasie zajęć

    K4

    Dostrzega i rozpoznaje własne ograniczenia oraz dokonuje samooceny deficytów i potrzeb edukacyjnych

    K7

    Korzysta z obiektywnych źródeł informacji

    K10

    Formułuje opinie dotyczące różnych aspektów działalności zawodowej

    K11

    Przyjmuje odpowiedzialność związaną z decyzjami podejmowanymi w ramach działalności zawodowej, w tym w kategoriach bezpieczeństwa własnego i innych osób

         

     

    Punkty ECTS

    9,5

    Obciążenie pracą studenta

    Forma aktywności

    Liczba godzin na zrealizowanie aktywności

    Zajęcia wymagające udziału prowadzącego:

    1. Realizacja przedmiotu: wykłady (wg planu studiów)

    40

    1. Realizacja przedmiotu: ćwiczenia (wg planu studiów)

    70

    1. Realizacja przedmiotu: seminaria (wg planu studiów)

    10

    1. Realizacja przedmiotu: fakultety

    –

    1. Udział w konsultacjach

    15

     

    godziny razem: 135

    Samodzielna praca studenta:

    1. Samodzielne przygotowanie się do zajęć teoretycznych i praktycznych (wykonanie projektu, dokumentacji, opisu przypadku itp.)

    35

    1. Samodzielne przygotowanie się do zaliczeń/kolokwiów

    35

    1. Samodzielne przygotowanie się do egzaminu/zaliczenia końcowego

    20

     

    godziny razem: 90

       

                                                                                                                                 

    Treści programowe przedmiotu:

    Efekty uczenia się

    (symbol i numer)

    tematyka

    C.W28     zna poszczególne grupy produktów leczniczych, rozumie ich mechanizmy i efekty działania, zna podstawowe wskazania i przeciwwskazania oraz podstawowe parametry farmakokinetyczne i farmakodynamiczne

    C.W29     zna i rozumie uwarunkowania fizjologiczne i chorobowe wchłaniania, metabolizmu i eliminacji leków przez organizm człowieka

    C.W30     Zna podstawowe zasady farmakoterapii z uwzględnieniem jej skuteczności

    C.W31     Zna ważniejsze działania niepożądane leków, interakcje i problem polipragmazji

    C.W32     Rozumie problem lekooporności, w tym lekooporności wielolekowej oraz zasady racjonalnej antybiotykoterapii

    C.W33     Zna możliwość i rodzaje terapii biologicznej, komórkowej, terapii genowej i celowanej w określonych chorobach

    C.W34     Zna podstawowe pojęcia z toksykologii ogólnej

    C.W35     Zna grupy leków, których nadużywanie może prowadzić do zatruć

    C.W36     Zna objawy najczęściej występujących ostrych zatruć wybranymi grupami leków, alkoholami oraz innymi substancjami psychoaktywnymi, grzybami oraz metalami ciężkimi

    E.W8       zasady farmakoterapii u pacjentów z niewydolnością nerek i leczenia nerkozastępczego

     

    C.U8        Wykonuje proste obliczenia farmakokinetyczne

    C.U9        Dobiera leki w odpowiednich dawkach w celu korygowania zjawisk patologicznych w organizmie człowieka i w poszczególnych narządach

    C.U10      Projektuje schemat racjonalnej chemioterapii zakażeń, empirycznej i celowanej

    C.U11      Potrafi przygotowywać zapisy form recepturowych wybranych substancji leczniczych oraz wystawiać recepty, w tym e-recepty, zgodnie z przepisami prawa

    C.U12      umie poszukiwać wiarygodnych informacji o produktach leczniczych, ze szczególnym uwzględnieniem charakterystyki produktów leczniczych (ChPL) oraz baz danych

    C.U13      Potrafi oszacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w określonych grupach wiekowych oraz w stanach niewydolności wątroby i nerek, a także zapobiegać zatruciom lekami

    Wykłady:

    Wstęp do Farmakologii

    Podstawy Antybiotykoterapii.

    Interakcje chemioterapeutyków.

    Leki p/grzybicze

    Leki p/nowotworowe.

    Leki układu autonomicznego.

    Wstęp do leków OUN

    Leki p/psychotyczne

    Leki p/depresyjne

    Leki p/padaczkowe

    Leki stosowane w leczeniu bólu

    Leki znieczulające ogólnie i miejscowo

    Leki hormonalne cz.1- hormony kory nadnerczy, hormony płciowe

    Leki hormonalne cz.2- leki p/cukrzycowe

    Leki p/płytkowe, p/miażdżycowe

    Leki w zaburzeniach hemostazy

    Leki stosowane w chorobie wieńcowej

    Leki antyarytmiczne

    Leki stosowane w niewydolności serca

    Leki stosowane w chorobach układu oddechowego

    Leki stosowane w chorobach układu pokarmowego

     

    Ćwiczenia:

    Moduł I – Receptura. Podstawy farmakologii ogólnej i farmakokinetyki, chemioterapia, leki p/nowotworowe, leki immunosupresyjne.

    Farmakologia ogólna. Farmakodynamika

    Farmakokinetyka i modele farmakokinetyczne

    Leki p/bakteryjne cz.1:

    Antybiotyki beta-laktamowe i inne działające na ścianę komórkową: Makrolidy, Tetracykliny, Aminoglikozydy, Chloramfenikol, Linezolid, Streptograminy

    Leki p/bakteryjne cz.2: Sulfonamidy, Trimetoprim, Ko-Trimoksazol, Fluorochinolony, Metronidazol, Furagina, Nitrofurantoina, Mupirocyna, Polimyksyny

    Leki p/wirusowe, p/grzybicze, p/robacze p/pierwotniakowe i p/gruźlicze

    Receptura cz. 1: Receptura magistralna i oficynalna.

    Receptura cz. 2: Receptura magistralna i oficynalna.

     

    Moduł II – Farmakologia obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.

    Farmakologia układu autonomicznego: Leki układu cholinergicznego i leki układu adrenergicznego.

    Leki stosowane w leczeniu bólu: Opioidy, NLPZ, Paracetamol, Koanalgetyki.

    OUN cz. I Leki uspokajające, nasenne, p/lękowe. Leki znieczulenia ogólnego i miejscowego. Leki zwiotczające

    OUN cz. II Leki p/psychotyczne, leki p/depresyjne. Leki stosowane w chorobach neurodegeneracyjnych

    OUN cz. III Leki p/padaczkowe. Uzależnienia. Leki psychozomimetyczne.

     

    Moduł III –Farmakologia układu krążenia i hematologia.

    Leki układu krążenia cz. I: niedokrwistości, leki stosowane w niedokrwistościach, hematopoetyczne czynniki wzrostu. Leki stosowane w zaburzeniach krzepnięcia.

    Leki układu krążenia cz. II: leczenie nadciśnienia: leki moczopędne, leki układu renina-angiotensyna-aldosteron, blokery kanałów wapniowych, alfa i beta- adrenolityki,

    Leki układu krążenia cz. III: Leki p/miażdżycowe. Leki stosowane w dławicy piersiowej, wazodylatatory. Leki antyarytmiczne.

    Leki układu krążenia cz. IV: Leki stosowane w niewydolności serca. Stany nagłe.

     

    Moduł IV – Leki hormonalne. Leki układu pokarmowego i oddechowego. Interakcje leków.

    Hormony i leki hormonalne cz. I ( przysadka, podwzgórze, hormony kory nadnerczy)

    Hormony i leki hormonalne cz. II ( tarczyca, cukrzyca)

    Hormony i leki hormonalne cz. III ( hormony płciowe, gospodarka wapniowo – fosforanowa)

    Leki układu oddechowego. Leki przeciwalergiczne.

    Leki układu pokarmowego

    Interakcje

     

    Literatura podstawowa: (1-2 pozycje)

    Farmakologia, Rang I Dale wyd.9 Bogusław Okopień, Dagmara Mirowska – Guzel. Wydawca : Edra Urban&Partner. Rok wydania 2021.

    KORBUT R.: FARMAKOLOGIA, PZWL 2012

    M. BEREZIŃSKA A.WIKTOROWSKA – OWCZAREK.: FARMAKOLOGIA W ZADANIACH  RECEPTURA I POSTACIE LEKÓW, PZWL 2018

    Literatura uzupełniająca: (1-2 pozycje)

    Lippincott: Illustrated Reviews: Farmakologia. Wydawnictwo Edra Urban & Partner,  wydanie 8  2023

    B.C. Katzung Basic and Clinical Pharmacology 13th Ed., McGraw Hill/ Appleton& Lange 2015

    Last minute Farmakologia C. Dellas 2017

     

    Kryteria oceny osiągniętych efektów kształcenia oraz forma i warunki uzyskania zaliczenia przedmiotu:

    1. Zajęcia obowiązkowe (wykłady, ćwiczenia, kolokwia) są prowadzone według planu umieszczonego na tablicy ogłoszeń zakładu i na stronie internetowej: www.umb.edu.pl/wl/zaklad-farmakologii

    2. Ćwiczenia odbywają się w salach ćwiczeniowych Zakładu Farmakologii.

    3. Program ćwiczeń jest podzielony na  4 moduły, każdy moduł kończy kolokwium (test lub pytania otwarte z teorii i receptury).

    4. Do kolokwium przystępują  studenci którzy zaliczyli co najmniej 4 ćwiczenia w panelu. Warunkiem zaliczenia kolokwium jest uzyskanie 60% prawidłowych odpowiedzi.

    5.Nieobecności na ćwiczeniach i wykładach należy usprawiedliwić najpóźniej na następnych zajęciach i pozostawić w zakładzie kopię dokumentu (zwolnienie lekarskie, urlop dziekański itp.)

    6. Studenci, którzy nie zaliczyli ćwiczenia z powodu usprawiedliwionej nieobecności powinni odrobić ćwiczenie z inną grupą, a jeśli nie jest to możliwe zaliczyć ćwiczenie u asystenta prowadzącego w ciągu 2 tygodni. Niezaliczone ćwiczenie poprawiane jest jeden raz.

    7. Nieobecności nieusprawiedliwione nie mogą być odrabiane

    8. Prace pisemne, po ich sprawdzeniu i ocenie są udostępniane studentom.

    9. Warunkiem dopuszczenia do egzaminu końcowego jest

          - Zaliczenie ćwiczeń, obecność na zajęciach obowiązkowych

          - Zaliczenie receptury i 4 kolokwiów

    10.  Egzamin końcowy w formie testu jednokrotnego wyboru odbędzie się w sesji letniej po VI semestrze.

    11. Warunkiem zaliczenia egzaminu końcowego jest uzyskanie co najmniej  60% prawidłowych odpowiedzi.

        Na kolokwiach i egzaminie końcowym obowiązuje następująca skala ocen:

            < 60% - ndst (2) (pozytywnych odpowiedzi lub punktów)

               60-69% dst (3)

               70-79% d.db (3,5)

               80-89% db (4)

               90-95% p.db (4,5)

              >96% - bdb (5)

    12. Terminy egzaminów (podstawowy i 2 poprawkowe) wyznaczane są przez jednostkę w porozumieniu z przedstawicielem studentów. Dopuszczalne jest wyznaczenie jednego terminu dodatkowego dla wszystkich osób, które usprawiedliwiły nieobecność na którymkolwiek z poprzednich terminów. Termin ten będzie miał miejsce we wrześniu (nie później niż 15 września). Nie wyznacza się innych niż ustalone na powyższej zasadzie dodatkowych terminów egzaminów

    13. Wyniki kolokwiów i egzaminu końcowego zostaną wywieszone na tablicy ogłoszeń, będą także opublikowane na stronie internetowej zakładu. 

     

     

     

     

     

     

    ……………………………………………………..…………………………..

    (data i podpis kierownika jednostki prowadzącej zajęcia lub koordynatora przedmiotu)