Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Sylabusy.
  • Ostatnia zmiana 22.01.2026 przez Zakład Farmakologii

    Sylabusy

     

     

     

     

    SYLABUS

                                                          rok akademicki 2025/2026

    Nazwa przedmiotu/modułu

    Farmakologia z farmakologią zintegrowaną

    Nazwa jednostki/-ek w której/ -ych jest przedmiot realizowany

    Zakład Farmakologii

    e-mail jednostki

    zfarm@umb.edu.pl

    Wydział

    Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim

    Nazwa kierunku studiów

    lekarski

    Poziom kształcenia

    Studia jednolite magisterskie.

    Forma studiów

    stacjonarne x niestacjonarne x

    Język przedmiotu

    polski x angielski £

    Rodzaj przedmiotu

    obowiązkowy x fakultatywny £

    Rok studiów/semestr

     

    I £ II £ III x IV £ V £ VI £

     

     

    1 £ 2 £ 3 £ 4 £ 5 x 6 x 7 £ 8 £ 10 £

    11 £ 12 £

     

    Przedmioty wprowadzające wraz z wymaganiami wstępnymi

     

    Student zaliczył obowiązkowo fizjologię i biochemię, obligatoryjnie mikrobiologię i patofizjologię i posiada zakres wiedzy, umiejętności i kompetencji po zakończonych w/w przedmiotach nauk podstawowych wg programu studiów I i II roku.

    Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć

    120 godzin dydaktycznych: wykłady 40 godz., ćwiczenia 70 godz. Seminaria 10 godz.  

     

    Założenia i cele przedmiotu

    Podstawowym celem nauczania Farmakologii i toksykologii leków jest odpowiedź na pytanie jak i dlaczego lek działa u człowieka. Zapoznanie studenta z działaniami farmakologicznymi poszczególnych grup leków i wynikających z nich wskazań oraz przeciwwskazań do stosowania. Zapoznanie studenta z działaniami niepożądanymi i toksycznymi leków oraz ich interakcji. Przygotowanie studenta do zdobycia praktycznej umiejętności zapisywania recept z podstawowymi wskazaniami farmakoterapii.

    Metody dydaktyczne

     

    • przekazywanie wiedzy w formie wykładu
    • zajęcia praktyczne (ćwiczenia) szczególnie z praktycznej umiejętności zapisywania recept
    • dyskusja
    • prezentacja
    • samodzielne dochodzenie do wiedzy
    • analiza literatury
    • konsultacje (wg indywidualnych potrzeb z nauczycielami Zakładu oraz online)

    Imię i nazwisko osoby prowadzącej przedmiot

    Prof. dr hab. Adam Hołownia – Kierownik przedmiotu

    pracownicy naukowo-dydaktyczni i dydaktyczni zatrudnieni w Zakładzie Farmakologii

    Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za dydaktykę

    Prof. dr hab. Adam Hołownia – Kierownik przedmiotu

    Dr Edyta Gołąbiewska

     

    Symbol

    i numer efektu kształcenia

    zgodnie ze standardami kształcenia oraz inne przedmiotowe efekty kształcenia

    Opis kierunkowych efektów kształcenia

    Forma zajęć

    Metody weryfikacji osiągnięcia zamierzonych efektów kształcenia

    wiedza

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - egzamin pisemny (test wielokrotnego wyboru)

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności(recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe(recepty, testy)

     

     

     

    c. w 34

     

    c. w 35

     

    c. w 36

     

    c. w 37

    c. w 38

     

    c. w 39

     

    c. w 40

     

    c. w 41

     

     

    c. w 42

    c. w 43

     

    c. w 44

    Charakteryzuje poszczególne grupy środków leczniczych

    Zna główne mechanizmy działania leków oraz ich przemiany w ustroju zależne od wieku

    Określa wpływ procesów chorobowych na metabolizm i eliminacje leków

    Zna podstawowe zasady farmakoterapii

    Zna ważniejsze działania niepożądane leków, w tym wynikające z ich interakcji

    Rozumie problem lekooporności, w tym lekooporności wielolekowej

    Zna wskazania do badań genetycznych w celu indywidualizacji farmakoterapii

    Zna podstawowe kierunki rozwoju terapii, w szczególności możliwości terapii komórkowej, terapii genowej i celowanej w określonych chorobach

    Zna podstawowe pojęcia z toksykologii ogólnej

    Zna grupy leków, których nadużywanie może prowadzić do zatruć

    Zna objawy najczęściej występujących ostrych zatruć, w tym alkoholami, narkotykami, substancjami psychoaktywnymi, metalami ciężkimi oraz wybranymi grupami leków

    Wykłady, ćwiczenia

    umiejętności

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - realizacja określonego zadania, umiejętność zapisywania recept

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności(recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe (recepty, testy)

     

     

     

    c. u 13

    c. u 14

     

     

    c. u 15

     

    c. u 16

     

    c. u 17

     

    c. u 18

     

    Wykonuje proste obliczenia farmakokinetyczne

    Dobiera leki w odpowiednich dawkach w celu korygowania zjawisk patologicznych w ustroju i w poszczególnych narządach

    Projektuje schemat racjonalnej chemioterapii zakażeń, empirycznej i celowanej

    Potrafi poprawnie przygotować zapisy wszystkich form recepturowych substancji leczniczych

    Posługuje się informatorami farmaceutycznymi i bazami danych o produktach leczniczych

    Potrafi oszacować niebezpieczeństwo toksykologiczne w określonych grupach wiekowych oraz w stanach niewydolności wątroby i nerek, a także zapobiegać zatruciom lekami

    ćwiczenia

    kompetencje społeczne

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - ocenianie ciągłe przez nauczyciela na każdym ćwiczeniu

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - dyskusja w czasie zajęć

     

     

     

     

    K1

     

     

    K2

     

    K3

     

     

    K4

    Rozpoznaje własne ograniczenia diagnostyczne i lecznicze, potrzeby edukacyjne, planuje aktywność edukacyjną

    Umie pracować w zespole profesjonalistów, w środowisku wielokulturowym i wielonarodowościowym

    Wdraża zasady koleżeństwa zawodowego i współpracy

    z przedstawicielami innych zawodów w zakresie ochrony zdrowia

    Przestrzega tajemnicy lekarskiej i prawa pacjenta

    ćwiczenia

     

     

     

     

     

     

    Punkty ECTS

    9

    Obciążenie pracą studenta

    Forma aktywności

    Liczba godzin na zrealizowanie aktywności

    Zajęcia wymagające udziału prowadzącego:

    1. Realizacja przedmiotu: wykłady (wg planu studiów)

    40

    1. Realizacja przedmiotu: ćwiczenia (wg planu studiów)

    70

    1. Realizacja przedmiotu: seminaria (wg planu studiów)

    10

    1. Realizacja przedmiotu: fakultety

    1. Udział w konsultacjach

    15

     

    godziny razem: 135

    Samodzielna praca studenta:

    1 punkt ECTS oznacza 25-30 godzin pracy studenta w różnych formach, takich jak np.:

    1. Samodzielne przygotowanie się do zajęć teoretycznych i praktycznych (wykonanie projektu, dokumentacji, opisu przypadku itp.)

    35

    1. Samodzielne przygotowanie się do zaliczeń/kolokwiów

    35

    1. Samodzielne przygotowanie się do egzaminu/zaliczenia końcowego

    20

     

    godziny razem: 90

     

     

     

     

    Treści programowe przedmiotu: proszę wpisać hasłowo tematykę poszczególnych zajęć, pamiętając, aby przekładała się ona na zamierzone efekty kształcenia

    Efekty kształcenia

    (symbol i numer)

    tematyka

     

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

     

    c u 13,14,15,16,17,18

     

     

     

     

     

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c u 13,14,15,16,17,18

     

     

     

     

     

     

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c u 13,14,15,16,17,18

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    c w34,35,36,37,38,39,40,41,42,43,44,

    c u 13,14,15,16,17,18

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Wykłady:

    Wstęp do Farmakologii, Farmakodynamika                    

    Farmakokinetyka, terapeutyczne monitorowanie leków

    Leki hormonalne cz.1- hormony kory nadnerczy                            

    Leki hormonalne cz.2- leki p/cukrzycowe                                       

    Hormony płciowe – leki hormonalne cz.3                                       

    Leki układu autonomicznego. Cz.1                                                    

    Leki stosowane w leczeniu bólu                                                         

    Leki znieczulające. Leki uspokajające i nasenne                            

    Leki p/depresyjne i p/psychotyczne                                                    

    Choroby neurodegeneracyjne. Padaczka. Uzależnienia  

    Leki stosowane w niedokrwistościach i zab.krzępnięcia                

    Leki stosowane w nadciśnieniu                                                            

    Leki p/miażdżycowe, Leki p/dławicowe, Leki antyarytmiczne

    Leki stosowane w chorobie niedokrwiennej serca            

    Leki stosowane w chorobach układu oddechowego        

    Leki stosowane w chorobach układu pokarmowego       

    Antybiotykoterapia ( antybiotyki)                                                       

    Leki p/grzybicze, p/wirusowe , p/gruźlicze, p/robacze                    

    Leki immunosupresyjne, p/ nowotworowe                                        

    Interakcje lekowe                                                                                    

             Receptura                                                 

     

    Ćwiczenia:

    Moduł I – Farmakologia ogólna, farmakokinetyka, farmakodynamika, chemioterapia , immunofarmakologia.

     

    Ćwiczenie 1.

    Farmakologia ogólna. Farmakodynamika

     

    Ćwiczenie 2.

    Farmakokinetyka i modele farmakokinetyczne

     

    Ćwiczenie 3.

    Leki p/bakteryjne cz.1

     

    Ćwiczenie 4.

    Leki p/bakteryjne cz.2

     

    Ćwiczenie 5.

    Leki p/wirusowe, p/grzybicze, p/robacze p/pierwotniakowe i p/gruźlicze

     

    Ćwiczenie 6.

    Seminarium Immunofarmakologia. Leki stosowane w dnie moczanowej i reumatologii,

    leki p/nowotworowe.

     

    Quiz I

     

    Moduł II – Farmakologia obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.

     

    Ćwiczenie 7.

    Farmakologia, układ autonomiczny. Leki układu cholinergicznego. Leki układu adrenergicznego.

     

    Ćwiczenie 8.

    Seminarium Leki stosowane w leczeniu bólu: Opioidy, NLPZ, Koanalgetyki.

     

    Ćwiczenie 9.

    OUN cz. I Leki uspokajające, nasenne, p/lękowe. Leki znieczulenia ogólnego i miejscowego. leki zwiotczające

     

    Ćwiczenie 10.

    OUN cz. II Leki p/psychotyczne, leki p/depresyjne. leki stosowane w chorobach neurodegeneracyjnych

     

    Ćwiczenie 11.

     

    OUN cz. III Leki p/padaczkowe. Uzależnienia. Leki psychozomimetyczne.

     

    Quiz II

     

     

    Moduł III –Farmakologia układu krążenia i hematologia.

     

    Ćwiczenie 12.

     

    Seminarium Leki układu krążenia cz. I: niedokrwistości, leki stosowane w niedokrwistościach, hematopoetyczne czynniki wzrostu. Leki stosowane w zaburzeniach krzepnięcia.

     

    Ćwiczenie 13.

     

    Leki układu krążenia cz. II: leczenie nadciśnienia

     

    Ćwiczenie 14.

     

    Leki układu krążenia cz. III: Leki p/miażdżycowe. Leki stosowane w dławicy piersiowej. Leki antyarytmiczne.

     

    Ćwiczenie 15.

    Leki układu krążenia cz. IV: Leki stosowane w niewydolności serca. Stany nagłe.

     

    Quiz III.

     

    Moduł IV – Leki hormonalne. Leki układu pokarmowego i oddechowego i interakcje leków.

    Ćwiczenie 16.

     

    Hormony i leki hormonalne cz. I ( przysadka, podwzgórze, hormony kory nadnerczy)

     

    Ćwiczenie 17.

     

    Hormony i leki hormonalne cz. II ( tarczyca, cukrzyca)

     

    Ćwiczenie 18

     

    Seminarium Hormony i leki hormonalne cz. III ( hormony płciowe, gospodarka wapniowo – fosforanowa)

     

    Ćwiczenie 19.

    Leki układu oddechowego. Leki przeciwalergiczne.

     

    Ćwiczenie 20.

    Leki układu pokarmowego

     

    Ćwiczenie 21.

    Interakcje

     

    Ćwiczenie 22.

    Receptura

    Receptura magistralna i oficynalna.

     

    Quiz IV i zaliczenie receptury

     

    Literatura podstawowa: (1-2 pozycje)

    1. Ritter, J. M., Flower, R., Henderson, G., Loke, Y. K., MacEwan, D., & Rang, H. P. (red.). (2021). Farmakologia Rang i Dale (wyd. IX, red. pol. D. Mirowska-Guzel, B. Okopień). Edra Urban & Partner.
    2. Katzung, B. G., Masters, S. B., & Trevor, A. J. (red.). (2012). Farmakologia ogólna i kliniczna (tom 1-2, red. wyd. pol. Włodzimierz Buczko). Czelej. ISBN 978-83-7563-118-0

    Literatura uzupełniająca: (1-2 pozycje)

    1. Whalen, K. (2024). Farmakologia. Lippincott Illustrated Reviews. Wrocław: Edra Urban & Partner. ISBN 978-83-68090-44-4.
    2. Berezińska, M., & Wiktorowska-Owczarek, A. (2018). Farmakologia w zadaniach: Receptura i postacie leków. Warszawa: PZWL.
    3. Dellas, C. (2017). Last Minute. Farmakologia. Warszawa: PZWL.

     

     

    Kryteria oceny osiągniętych efektów kształcenia oraz forma i warunki uzyskania zaliczenia przedmiotu: Należy określić w szczególności: zasady dopuszczenia do egzaminu, zwalniania z egzaminu, sposób i warunki zaliczenia zajęć, łącznie z określeniem zasad zaliczania nieobecności oraz określeniem liczby godzin nieobecności kwalifikujących do niezaliczenia przedmiotu oraz możliwości i formy wyrównywania zaległości

    1. Obecność studentów jest obowiązkowa na wszystkich formach zajęć (realizowanych stacjonarnie oraz w formie on-line).
    2. Zajęcia realizowane są w formie wykładów, ćwiczeń i seminariów, zgodnie z planem studiów. Ćwiczenia i seminaria odbywają się stacjonarnie, natomiast wykłady prowadzone są on-line za pośrednictwem platformy Blackboard. Prowadzący przedstawia studentom zasady zaliczenia i kryteria oceny na początku zajęć. Okrycia wierzchnie należy pozostawiać w szatni, a na terenie Zakładu Farmakologii obowiązuje zmiana obuwia.
    3. Na zajęciach nie dopuszcza się nieobecności nieusprawiedliwionych.
    4. Nieobecności na zajęciach usprawiedliwiane są na podstawie zaświadczenia lekarskiego, urlopu dziekańskiego lub oświadczenia o wypadku losowym, przy czym oryginał dokumentu należy dostarczyć do sekretariatu Zakładu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny nieobecności. Usprawiedliwione nieobecności na zajęciach należy odrobić w ciągu 14 dni poprzez zaliczenie materiału w formie pisemnej, zgodnie z wytycznymi prowadzącego.
    5. Jako nieobecność na zajęciach traktuje się spóźnienie dłuższe niż 15 min.
    6. Student zobowiązany jest przychodzić na zajęcia przygotowany; dopuszcza się weryfikację wiedzy poprzez pytania ustne, sprawdziany pisemne oraz testy elektroniczne, a zaliczenie ćwiczenia odbywa się zgodnie z kryteriami określonymi przez prowadzącego; w przypadku niezaliczenia ćwiczenia student ma prawo do jednokrotnej poprawy w formie pisemnej.
    7. Program zajęć obejmuje cztery pisemne kolokwia z zagadnień przerabianych w poszczególnych modułach. Warunkiem zaliczenia kolokwium jest udzielenie co najmniej 60% prawidłowych odpowiedzi. Każde niezaliczone kolokwium można poprawiać jeden raz, w terminie do 2 tygodni od ogłoszenia wyników.
    8. Nieobecność nieusprawiedliwiona na kolokwium/zaliczeniu końcowym skutkuje uzyskaniem 0 punktów z zaliczenia.
    9. Nieobecność na zaliczeniu może być usprawiedliwiona wyłącznie zaświadczeniem lekarskim lub udokumentowanym wypadkiem losowym, a dokumenty należy dostarczyć do sekretariatu Zakładu w ciągu 7 dni.
    10. Student, który nie zaliczył wszystkich wymaganych zajęć (ćwiczeń, seminariów, kolokwiów), nie może być dopuszczony do sesji egzaminacyjnej. Brak dopuszczenia skutkuje niezaliczeniem przedmiotu w danym roku akademickim i brakiem możliwości jego poprawy.
    11. Egzamin końcowy w formie testu odbędzie się w sesji letniej, warunkiem zaliczenia jest uzyskanie co najmniej 60% prawidłowych odpowiedzi, przy czym obowiązuje skala ocen: <60% – ndst (2), 60–69% – dst (3), 70–79% – dst plus (3,5), 80–89% – db (4), 90–95% – db plus (4,5), ≥96% – bdb (5).
    12. Student ma prawo do dwóch egzaminów poprawkowych, które przeprowadzane są w tej samej formie co egzamin pierwotny.
    13. Niezgłoszenie się na egzamin/egzamin poprawkowy bez usprawiedliwienia skutkuje uzyskaniem oceny niedostatecznej.
    14. Zasady usprawiedliwiania nieobecności na egzaminie i egzaminach poprawkowych określa Regulamin Studiów.
    15. Wyniki zaliczeń i egzaminów przekazywane są studentowi indywidualnie (za pośrednictwem platformy Blacboard) w terminie do 14 dni od ich przeprowadzenia.
    16. Student ma prawo do wglądu w swoją pracę pisemną w terminie 14 dni od ogłoszenia wyników, w obecności kierownika jednostki lub osoby przez niego wyznaczonej, po wcześniejszym ustaleniu terminu z prowadzącym.
    17. W przypadku stwierdzenia posiadania lub korzystania przez studenta z niedozwolonej formy pomocy, kolokwium/egzamin tego studenta zostaje przerwany, co jest równoznaczne z uzyskaniem 0 pkt./oceny niedostatecznej bez możliwości poprawy. Szczegółowe zapisy o niedozwolonej pomocy zawiera Regulamin Studiów i Zarządzenie Rektora.
    18. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem mają zastosowanie zapisy Regulaminu Studiów I Stopnia, II Stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich UMB.

    30.09.2025

    (data i podpis osoby sporządzającej sylabus)

    Prof. dr hab. Adam Hołownia

     

     Prof. dr hab. Adam Hołownia

    (data i podpis kierownika jednostki prowadzącej zajęcia oraz koordynatora przedmiotu)