III ROK ANALITYKA MEDYCZNA

rok akademicki 2025/2026

semestr letni

Analityka ogólna i technika pobierania materiału

Ćwiczenia - Semestr VI

Seminaria z przedmiotu ”Analityka ogólna i technika pobierania materiału”

Środa 12:00-13:30 (s. 1 Collegium Novum)

GRUPA A

1. Diagnostyka chorób OUN. 25.02.2026r. (dr hab. Olga Koper-Lenkiewicz)

2. Diagnostyka chorób przenoszonych drogą płciową. 04.03.2026r. (prof. dr hab. Violetta Dymicka-Piekarska)

3. Zalecenia PTDL dotyczące badania upostaciowanych elementów moczu. 11.03.2026r. (dr hab. Joanna Kamińska)

4. Diagnostyka płynu owodniowego, płynu stawowego, badanie nasienia i wydzieliny z pochwy. 18.03.2026r. (dr n. med. Jolanta Czyżewska)

5. Diagnostyka chorób nerek i chorób metabolicznych. 25.03.2026r. (dr hab. Joanna Kamińska)

6. Diagnostyka chorób z grupy TORCH. 01.04.2026r. (dr hab. Justyna Dorf)

7. Diagnostyka chorób pasożytniczych 08.04.2026r. (prof. dr hab. Joanna Matowicka-Karna)

8. Diagnostyka COVID-19 i innych chorób infekcyjnych. 15.04.2025 r. (1h) (prof. dr hab. Joanna Matowicka-Karna)

GRUPA B

1. Diagnostyka COVID-19 i innych chorób infekcyjnych. 15.04.2026r. ( 1h) (prof. dr hab. Joanna Matowicka-Karna)

2. Diagnostyka chorób przenoszonych drogą płciową. 22.04.2026r. (prof. dr hab. Violetta Dymicka-Piekarska)

3. Diagnostyka chorób OUN. 06.05.2026r. (dr hab. Olga Koper-Lenkiewicz)

4. Zalecenia PTDL dotyczące badania upostaciowanych elementów moczu. 13.05.2026r. (dr hab. Joanna Kamińska)

5. Diagnostyka płynu owodniowego, płynu stawowego, badanie nasienia i wydzieliny z pochwy. 20.05.2026r. (dr n. med. Jolanta Czyżewska)

6. Diagnostyka chorób nerek i chorób metabolicznych. 27.05.2026r. (dr hab. Joanna Kamińska)

7. Diagnostyka chorób pasożytniczych. 03.06.2026r. (prof. dr hab. Joanna Matowicka-Karna)

8. Diagnostyka chorób z grupy TORCH. 10.06.2026r. (dr hab. Justyna Dorf)

Ćwiczenie 1

GRYPA A I B, RSV, COVID I CHOROBY INFEKCYJNE – prof. dr hab. Joanna Matowicka-Karna

1. Informacje ogólne o wirusach Influenza typu A, B; RSV (Syncytialny wirus oddechowy); SARS-CoV-2. Czynniki sprzyjające wystąpieniu infekcji.
2. Przygotowanie pacjenta do pobrania wymazu z górnych dróg oddechowych.
3. Metody laboratoryjnej diagnostyki chorób infekcyjnych.

Część praktyczna: pobieranie wymazu z górnych dróg oddechowych i oznaczenie z wykorzystaniem metody kasetkowej.

Ćwiczenie 2

DIAGNOSTYKA INFEKCJI Z GRUPY TORCH – dr hab. n. med. Justyna Dorf

1. Toksoplazmoza, kiła, różyczka, cytomegalia, herpes simplex – etiologia, drogi transmisji, objawy zakażenia, powikłania.
2. Diagnostyka chorób infekcyjnych z grupy TORCH.

Część praktyczna: Interpretacja wyników.

Ćwiczenie 3

OCENA ELEMENTÓW UPOSTACIOWANYCH MOCZU cz. 1. - dr hab. n. med. Joanna Kamińska

1. Przypomnienie zasad mikroskopowania.
2. Standaryzacja przygotowania osadu moczu (komory do badania osadu moczu, kryteria oceny osadu moczu).
3. Techniki barwienia moczu
4. Budowa i wygląd pod mikroskopem, znaczenie diagnostyczne elementów upostaciowanych moczu: erytrocyty (rodzaje), leukocyty (granulocyty, eozynofile, limfocyty, monocyty i makrofagi, komórki Sternheimera-Malbina „glitter cells”), nabłonki: wielokątne, przejściowe, kanalikowe (nerkowe); mikroorganizmy: bakterie, drożdże, pierwotniaki i inne pasożyty w moczu; wałeczki o zrąbie homogennym: szkliste, woskowe; z wtrętami komórkowymi: erytrocytarne, leukocytarne, nabłonkowe, mieszane, komórkowe, bakteryjne, z komórek grzybów; z wtrętami: ziarniste, tłuszczowe. Pojęcia: wałeczek prawdziwy, rzekomy.

Część praktyczna: Oglądanie wyżej wymienionych elementów upostaciowanych w osadzie moczu.

Ćwiczenie 4

OCENA ELEMENTÓW UPOSTACIOWANYCH MOCZU cz. 2. - dr hab. n. med. Joanna Kamińska

1. Standaryzacja przygotowania osadu moczu (komory do badania osadu moczu, kryteria oceny osadu moczu).
2. Budowa i wygląd pod mikroskopem, znaczenie diagnostyczne elementów upostaciowanych moczu: kryształy: szczawian wapnia, kwas moczowy, fosforan amonowo -magnezowy, kryształy bezpostaciowe (fosforan/moczan), tyrozyna, leucyna, cholesterol, bilirubina, kryształy polekowe; inne kryształy mogące występować w pH kwaśnym, obojętnym, zasadowym; owalne krople tłuszczu, ciała tłuszczowe; pasma śluzu, domieszki i artefakty, komórki jeżowe.
3. Ocena morfologii erytrocytów: eytrocyty dysmorficzne i akantocyty, budowa, znaczenie diagnostyczne, zasada badania.
4. Preparat cytologiczny moczu wspomagający diagnostykę nowotworów układu moczowego, szczególnie pęcherza moczowego.
5. Diagnostyka nowotworów dolnych dróg moczowych i nerek.
6. Kamica moczowa - diagnostyka

Część praktyczna: Oglądanie elementów upostaciowanych i nieupostaciowanych w osadzie moczu.

Ćwiczenie 5

OGLĄDANIE OSADÓW MOCZU I INTERPREATCJA WYNIKÓW BADANIA MOCZU - dr hab. n. med. Joanna Kamińska

1. Ocena osadów moczu zgodnie z Zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej dotyczących badania upostaciowanych elementów moczu w medycznym laboratorium diagnostycznym.

Część praktyczna: Ocena mikroskopowa osadów moczu oraz moczu niewirowanego.

Ćwiczenie 6

OCENA ELEMENTÓW UPOSTACIOWANYCH MOCZU Z WYKORZYSTANIEM ANALIZATORÓW AUTOMATYCZNYCH UF 4000 I UD10 - dr hab. n. med. Joanna Kamińska

1. Ocena elementów upostaciowanych w moczu niewirowanym na analizatorze UF 4000 i UD 10 Sysmex.
2. Znaczenie diagnostyczne badania moczu obejmującego ocenę parametrów fizyko-chemicznych i ocenę elementów upostaciowanych moczu.

Część praktyczna: Interpretacja uzyskanych wyników w odniesieniu do posiadanej wiedzy teoretycznej.

Ćwiczenie 7

BADANIE KAŁU - RESZTKI POKARMOWE – dr n. med. Jolanta Czyżewska

1. Zasady prawidłowego pobierania, transportu i przechowywania kału do badań laboratoryjnych.
2. Przygotowanie materiału do badań (preparat bezpośredni, met. dekantacji i flotacji).
3. Skład kału.
4. Badanie makroskopowe kału (barwa, konsystencja, ilość, zapach) i mikroskopowe (leukocyty, badanie na resztki pokarmowe: włókna mięsne, tłuszcz, skrobia).
5. Badanie biochemiczne kału: wykrywanie krwi utajonej, antygenu H. pylori, laktoferyny i kalprotektyny, test Apta.

Część praktyczna: Oglądanie preparatów kału – wykrywanie włókien mięsnych, skrobi, tłuszczu. Wykrywanie krwi utajonej i antygenu H. pylori w kale.

Ćwiczenie 8

BADANIE KAŁU – CYSTY I JAJA PASOŻYTÓW – prof. dr hab. n. med. Joanna Matowicka-Karna

1. Wykrywanie pasożytów przewodu pokarmowego – cysty pierwotniaków, jaja pasożytów (Taenia, Ascaris, Enterobius, Trichiuris, G. intestinalis).
2. Pasożyty układu moczowo-płciowego, układu oddechowego (T. Vaginalis, P. westermani)
3. Biegunka – definicja, rodzaje: wydzielnicza, osmotyczna, motoryczna, tłuszczowa.
4. Zaparcia – definicja, powikłania.
5. Testy laboratoryjne w diagnostyce schorzeń dolnego odcinka przewodu pokarmowego: próba wchłaniania d-ksylozy, próba obciążenia laktozą, oznaczanie aktywności dwusacharadyz w błonie śluzowej jelita cienkiego, oznaczanie ilości azotu w kale).

Część praktyczna: Oglądanie preparatu kału z pasożytami. Wycier okołoodbytniczy.

Ćwiczenie 9

POBIERANIE KRWI ŻYLNEJ – dr n. med. Jolanta Czyżewska

1. Przypomnienie zasad prawidłowego pobierania krwi żylnej.
2. Wpływ błędów przedlaboratoryjnych związanych z pobieraniem krwi: hemoliza, lipemia, hiperbilirubinemia, błąd stazy na wyniki badań.
3. Wpływ czynników (wiek, płeć, rasa, aktywność fizyczna, ciążą, używki, leki) na wyniki badań laboratoryjnych.

Część praktyczna: Praktyczne pobieranie krwi żylnej

Ćwiczenie 10

BADANIE LABORATORYJNE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO (PMR) - dr hab. n. med. Olga Koper-Lenkiewicz

1. Cechy fizyczne PMR: barwa, przejrzystość, tendencja do wykrzepiania.
2. Cechy biochemiczne PMR: białko całkowite, odczyn globulinowy Nonne-Apelta, odczyn Pandy’ego, albumina, glukoza, indeks glukozy, chlorki, mleczany, współczynnik albuminowy, IgG, indeks IgG.
3. Izoelektroogniskowanie PMR, Reibergramy.
4. Ocena funkcjonalności bariery krew – płyn mózgowo-rdzeniowy oraz integralności bariery krew-mózg.
5. Przydatność badań laboratoryjnych w diagnostyce płynotoku z nosa.

Część praktyczna: Ocena cech fizycznych i biochemicznych płynu mózgowo-rdzeniowego. Interpretacja wyników.

Ćwiczenie 11

BADANIE LABORATORYJNE PŁYNÓW Z JAM CIAŁA - dr hab. n. med. Justyna Dorf

1. Rodzaje płynów z jam ciała, przyczyny ich gromadzenia w nadmiernej ilości.
2. Zasada prawidłowego pobierania i transportu płynów z jam ciała do badań laboratoryjnych.
3. Omówienie algorytmu badania płynu z jamy ciała (określenie cech makroskopowych, fizycznych, badanie biochemiczne, badanie cytologiczne).
4. Płyny z jam ciała – ocena cech fizycznych (barwa, przejrzystość, pH, ciężar właściwy, tendencja do wykrzepiania) oraz biochemicznych (białko całkowite, współczynnik białkowy, aktywność LDH, współczynnik LDH, gradient albuminowy w płynie z jamy otrzewnej – SAAG).
5. Diagnostyka różnicowa przesięków i wysięków.

Część praktyczna: Ocena cech fizycznych i biochemicznych płynów z jam ciała. Interpretacja wyników.

Ćwiczenie 12

BADANIE LABORATORYJNE PŁYNU STAWOWEGO – dr n. med. Jolanta Czyżewska

1. Fizjologia płynu stawowego i klasyfikacja chorób stawów.
2. Pobieranie i transport płynu stawowego.
3. Charakterystyka prawidłowego płynu stawowego.
4. Cechy fizyczne i biochemiczne płynu stawowego.
5. Badanie mikroskopowe płynu stawowego.

Część praktyczna: Ocena cech fizycznych i biochemicznych płynu stawowego. Interpretacja wyników.

Ćwiczenie 13

BADANIE CYTOLOGICZNE PŁYNU MÓZGOWO-RDZENIOWEGO - dr hab. n. med. Olga Koper-Lenkiewicz

1. Komórki płynu mózgowo-rdzeniowego (rodzaje komórek i ich morfologia).
2. Techniki zagęszczania elementów komórkowych.
3. Badanie cytologiczne komórek (ilościowe i jakościowe) – cytoza, cytogram.

Część praktyczna: Wykonanie preparatów w cytowirówce. Barwienie komórek metodą May-Grünwald-Giemsa i różnicowanie pod mikroskopem.

Ćwiczenie 14

BADANIE CYTOLOGICZNE PŁYNÓW Z JAM CIAŁA (WYSIĘKI, PRZESIĘKI) - dr hab. n. med. Olga Koper-Lenkiewicz

1. Komórki płynów z jam ciała (rodzaje komórek i ich morfologia).
2. Techniki zagęszczania elementów komórkowych.
3. Badanie cytologiczne komórek (ilościowe i jakościowe) – cytoza, cytogram.
4. Liczba neutrofili w płynie z jamy otrzewnej.

Część praktyczna: Wykonanie cytozy metodą manualną z wykorzystaniem komory Fuchs’a- Rosenthala oraz metodą automatyczną na analizatorze Sysmex UF 4000. Różnicowanie komórek pod mikroskopem.

Ćwiczenie 15

Interpretacja wyników badania laboratoryjnego płynu mózgowo-rdzeniowego i płynów z jam ciała – dr hab. n. med. Olga Koper-Lenkiewicz