Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Sylabus.
  • Ostatnia zmiana 22.01.2026 przez Zakład Farmakologii

    Sylabus

    SYLABUS

    rok akademicki 2025/2026

    Nazwa przedmiotu/modułu

    Farmakologia

    Nazwa jednostki/-ek w której/ -ych jest przedmiot realizowany

    Zakład Farmakologii

    e-mail jednostki

    zfarm@umb.edu.pl

    Wydział

    Lekarski z Oddziałem Stomatologii i Oddziałem Nauczania w Języku Angielskim

    Nazwa kierunku studiów

    Lekarsko-dentystyczny

    Poziom kształcenia

    Studia jednolite magisterskie.

    Forma studiów

    stacjonarne x niestacjonarne x

    Język przedmiotu

    polski x angielski £

    Rodzaj przedmiotu

    obowiązkowy x fakultatywny £

    Rok studiów/semestr

     

    I £ II £ III x IV £ V £ VI £

     

     

    1 £ 2 £ 3 £ 4 £ 5 x 6 x 7 £ 8 £ 10 £

    11 £ 12 £

     

    Przedmioty wprowadzające wraz z wymaganiami wstępnymi

     

    Student zaliczył obowiązkowo fizjologię i biochemię, obligatoryjnie mikrobiologię i patofizjologię i posiada zakres wiedzy, umiejętności i kompetencji po zakończonych w/w przedmiotach nauk podstawowych wg programu studiów I i II roku.

    Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć

    Wykłady – 30

    Ćwiczenia – 50

    Założenia i cele przedmiotu

    Podstawowym celem nauczania Farmakologii jest odpowiedź na pytanie jak i dlaczego lek działa u człowieka. Zapoznanie studenta z działaniami farmakologicznymi poszczególnych grup leków i wynikających z nich wskazań i przeciwwskazań do stosowania. Zapoznanie studenta z działaniami niepożądanymi i toksycznymi leków oraz ich interakcji. Przygotowanie studenta do zdobycia praktycznej umiejętności zapisywania recept z podstawową farmakoterapią.

    Metody dydaktyczne

     

    - przekazywanie wiedzy w formie wykładu

      - zajęcia praktyczne (ćwiczenia)szczególnie z praktycznej umiejętności zapisywania recept

          - dyskusja

          - prezentacja

    - samodzielne dochodzenie do wiedzy

    - analiza literatury

            - konsultacje (wg indywidualnych potrzeb z nauczycielami Zakładu oraz online)

    Imię i nazwisko osoby prowadzącej przedmiot

    Prof. dr hab. Adam Hołownia – Kierownik przedmiotu

    pracownicy naukowo-dydaktyczni i dydaktyczni zatrudnieni w Zakładzie Farmakologii

    Imię i nazwisko osoby odpowiedzialnej za dydaktykę

    Prof. dr hab. Adam Hołownia – Kierownik przedmiotu

    Dr Edyta Gołąbiewska - adiunkt

     

     

     

    Symbol

    i numer efektu kształcenia

    zgodnie ze standardami kształcenia oraz inne przedmiotowe efekty kształcenia

    Opis kierunkowych efektów kształcenia

    Forma zajęć

    Testy, sprawdziany

    pytania otwarte

    wiedza

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - egzamin pisemny (test)

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności (recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe(recepty, testy, sprawdziany – pytania otwarte)

     

     

     

    w 18

     

    w 19

     

     

    w 20

     

    w 21

     

     

    w 22

    Zna i rozumie mechanizmy działania poszczególnych grup leków

    Zna wskazania oraz przeciwwskazania do stosowania leków, i ich dawkowanie, działania niepożądane i toksyczne oraz interakcje między lekami

    Zna i rozumie zasady terapii zakażeń wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych i pasożytniczych

    Zna i rozumie zasady zapobiegania oraz zwalczania bólu i lęku oraz farmakologię leków stosowanych w stanach zagrożenia życia

    Zna zasady zapisywania postaci leków gotowych i magistralnych na recepcie

    Wykłady, ćwiczenia

    umiejętności

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - realizacja określonego zadania, umiejętność zapisywania recept

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - ocena aktywności w czasie zajęć

    - zaliczenie poszczególnych czynności(recepty, teoria)

    - ocena przygotowania do zajęć

    - dyskusja w czasie zajęć

    - zaliczenia cząstkowe (recepty, testy, sprawdziany – pytania otwarte)

     

     

     

    u 8

    Potrafi dawkować i zapisywać leki według wskazań

    ćwiczenia

    kompetencje społeczne

     

     

     

    Metody podsumowujące np.:

    - ocenianie ciągłe przez nauczyciela na każdym ćwiczeniu

    Metody formujące, np.

    - obserwacja pracy studenta

    - dyskusja w czasie zajęć

     

     

     

     

    K1

     

     

    K2

     

    K3

     

     

    K4

    Rozpoznaje własne ograniczenia diagnostyczne i lecznicze, potrzeby edukacyjne, planuje aktywność edukacyjną

    Umie pracować w zespole profesjonalistów, w środowisku wielokulturowym i wielonarodowościowym

    Wdraża zasady koleżeństwa zawodowego i współpracy z przedstawicielami innych zawodów w zakresie ochrony zdrowia

    Przestrzega tajemnicy lekarskiej i prawa pacjenta

    ćwiczenia

     

     

     

     

     

     

    Punkty ECTS

    5,0

    Obciążenie pracą studenta

    Forma aktywności

    Liczba godzin na zrealizowanie aktywności

    Zajęcia wymagające udziału prowadzącego:

    1. Realizacja przedmiotu: wykłady (wg planu studiów)

    30

    1. Realizacja przedmiotu: ćwiczenia (wg planu studiów)

    50

    1. Realizacja przedmiotu: seminaria (wg planu studiów)

    1. Realizacja przedmiotu: fakultety

    1. Udział w konsultacjach

    15

     

    godziny razem: 95

    Samodzielna praca studenta:

    1 punkt ECTS oznacza 25-30 godzin pracy studenta w różnych formach, takich jak np.:

    1. Samodzielne przygotowanie się do zajęć teoretycznych i praktycznych

    70

    1. Samodzielne przygotowanie się do zaliczeń

    35

    1. Samodzielne przygotowanie się do egzaminu

    60

     

    godziny razem: 165

     

     

     

     

    Treści programowe przedmiotu: proszę wpisać hasłowo tematykę poszczególnych zajęć, pamiętając, aby przekładała się ona na zamierzone efekty kształcenia

    Efekty kształcenia

    (symbol i numer)

    tematyka

     

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19, 20

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19

    w 18, 19, 21

    w 18, 19, 21

    w 18, 19, 21

    w 18, 19, 21

    w 18, 19, 21

    w 18, 19, 21

     

     

     

     

    w 18, 19, 20, 21, 22; u 8

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    w 18, 19, 20, 21, 22; u 8

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    w 18, 19, 20, 21, 22; u 8

     

     

     

     

    w 18, 19, 20, 21, 22; u 8

    Wykłady

    Wstęp do farmakologii, molekularne mechanizmy działania leków.

        Leki hormonalne cz.1- hormony kory nadnerczy, hormony płciowe

        Leki hormonalne cz.2- leki p/cukrzycowe, leki stosowane w osteoporozie.

        Leki układu autonomicznego.

    Leki stosowane w leczeniu bólu.

        Leki znieczulające ogólnie i miejscowo. Wstęp do leków OUN. Leki p/psychotyczne

        Leki p/depresyjne.  Leki p/padaczkowe, p/parkinsonowe.

              Leki p/płytkowe, p/miażdżycowe. Leki wpływające na hemostazę. 

              Leki stosowane w niewydolności układu krążenia, chorobach naczyń i we wstrząsach.

               Leki stosowane w chorobie wieńcowej. Leki antyarytmiczne.          

               Leki stosowane w chorobach układu oddechowego.

               Leki stosowane w chorobach układu pokarmowego.        

               Podstawy antybiotykoterapii. Leki p/grzybicze.

    Leki p/nowotworowe, ze szczególnym uwzględnieniem polekowych zmian w jamie ustnej.

        Interakcje leków   w stomatologii

     

     

     

     

     

     

     

    Ćwiczenia

    Moduł I –  Podstawy farmakologii ogólnej i farmakokinetyki, farmakodynamika, autakoidy, leki hormonalne

     

    Ćwiczenie 1

    Farmakologia ogólna, elementy farmakokinetyki i farmakodynamiki

    Ćwiczenie 2

    Hormony i leki hormonalne cz.1 - podwzgórze przysadka, hormony kory nadnerczy

    Ćwiczenie 3

    Hormony i leki hormonalne cz.2  - hormony tarczycy i leki stosowane w zaburzeniach funkcji tarczycy, cukrzyca i leki stosowane w zaburzeniach gospodarki węglowodanowej

    Ćwiczenie 4

    Hormony i leki hormonalne cz.3 – hormony płciowe, leki stosowane w okresie meno – i andropauzy, środki antykoncepcyjne, gospodarka wapniowo-fosforanowa

     

    Quiz 1

     

    Moduł IIFarmakologia obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego.

     

    Ćwiczenie 5

    Leki układu cholinergicznego. Leki zwiotczające, leki układu adrenergicznego

    Ćwiczenie 6

    Leki stosowane w leczeniu bólu: opioidy, NLPZ, koanalgetyki

    Ćwiczenie 7

    Wstęp do leków OUN. Leki uspokajające i nasenne, p/lękowe. Leki znieczulenia ogólnego i miejscowego.

    Ćwiczenie 8

    OUN cz.2 : Leki p/psychotyczne. Leki p/depresyjne.

    OUN cz.3 : Leki p/padaczkowe i leki stosowane w chorobach neurodegeneracyjnych. Uzależnienia. Leki psychozomimetyczne.

     

    Quiz 2

     

     

    Moduł IIIFarmakologia układu krążenia i hematologia. Leki układu pokarmowego i oddechowego.

     

    Ćwiczenie 9

    Leki układu krążenia cz. I: niedokrwistości, lek stosowany w niedokrwistościach, hematopoetyczne czynniki wzrostu. Leki stosowane w zaburzeniach krzepnięcia

    Ćwiczenie 10

    Leki układu krążenia cz. II: leczenie nadciśnienia

    Ćwiczenie 11

    Leki układu krążenia cz. III: Leki p/miażdżycowe. Leki stosowane w dławicy piersiowej

    Ćwiczenie 12

    Leki układu krążenia cz. IV: Leki stosowane w niewydolności serca. Leki antyarytmiczne. Stany nagłe.

    Ćwiczenie 13

    Leki stosowane w chorobach układu oddechowego.

    Leki stosowane w chorobach układu pokarmowego

     

    Quiz 3

     

    Moduł IV Chemioterapia, immunofarmakologia i interakcje leków.

     

    Ćwiczenie 14 

    Leki p/bakteryjne

    Ćwiczenie 15

    Leki p/wirusowe, p/grzybicze, p/robacze, p/gruźlicze

    Ćwiczenie 16

    Immunofarmakologia. Leki stosowane w dnie moczanowej i reumatologii. Leki p/nowotworowe.

    Ćwiczenie 17

    Podstawy receptury;  Leki oficynalne i magistralne.

     

    Quiz 4  + Receptura  

     

     

    Literatura podstawowa: (1-2 pozycje)

    1. Ritter, J. M., Flower, R., Henderson, G., Loke, Y. K., MacEwan, D., & Rang, H. P. (red.). (2021). Farmakologia Rang i Dale (wyd. IX, red. pol. D. Mirowska-Guzel, B. Okopień). Edra Urban & Partner.
    2. Katzung, B. G., Masters, S. B., & Trevor, A. J. (red.). (2012). Farmakologia ogólna i kliniczna (tom 1-2, red. wyd. pol. Włodzimierz Buczko). Czelej. ISBN 978-83-7563-118-0

    Literatura uzupełniająca: (1-2 pozycje)

    1. Whalen, K. (2024). Farmakologia. Lippincott Illustrated Reviews. Wrocław: Edra Urban & Partner. ISBN 978-83-68090-44-4.
    2. Berezińska, M., & Wiktorowska-Owczarek, A. (2018). Farmakologia w zadaniach: Receptura i postacie leków. Warszawa: PZWL.
    3. Dellas, C. (2017). Last Minute. Farmakologia. Warszawa: PZWL.

     

    Kryteria oceny osiągniętych efektów kształcenia oraz forma i warunki uzyskania zaliczenia przedmiotu: Należy określić w szczególności: zasady dopuszczenia do egzaminu, zwalniania z egzaminu, sposób i warunki zaliczenia zajęć, łącznie z określeniem zasad zaliczania nieobecności oraz określeniem liczby godzin nieobecności kwalifikujących do niezaliczenia przedmiotu oraz możliwości i formy wyrównywania zaległości

    1. Obecność studentów jest obowiązkowa na wszystkich formach zajęć (realizowanych stacjonarnie oraz w formie on-line).
    2. Zajęcia realizowane są w formie wykładów, ćwiczeń i seminariów, zgodnie z planem studiów. Ćwiczenia i seminaria odbywają się stacjonarnie, natomiast wykłady prowadzone są on-line za pośrednictwem platformy Blackboard. Prowadzący przedstawia studentom zasady zaliczenia i kryteria oceny na początku zajęć. Okrycia wierzchnie należy pozostawiać w szatni, a na terenie Zakładu Farmakologii obowiązuje zmiana obuwia.
    3. Na zajęciach nie dopuszcza się nieobecności nieusprawiedliwionych.
    4. Nieobecności na zajęciach usprawiedliwiane są na podstawie zaświadczenia lekarskiego, urlopu dziekańskiego lub oświadczenia o wypadku losowym, przy czym oryginał dokumentu należy dostarczyć do sekretariatu Zakładu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny nieobecności. Usprawiedliwione nieobecności na zajęciach należy odrobić w ciągu 14 dni poprzez zaliczenie materiału w formie pisemnej, zgodnie z wytycznymi prowadzącego.
    5. Jako nieobecność na zajęciach traktuje się spóźnienie dłuższe niż 15 min.
    6. Student zobowiązany jest przychodzić na zajęcia przygotowany; dopuszcza się weryfikację wiedzy poprzez pytania ustne, sprawdziany pisemne oraz testy elektroniczne, a zaliczenie ćwiczenia odbywa się zgodnie z kryteriami określonymi przez prowadzącego; w przypadku niezaliczenia ćwiczenia student ma prawo do jednokrotnej poprawy w formie pisemnej.
    7. Program zajęć obejmuje cztery pisemne kolokwia z zagadnień przerabianych w poszczególnych modułach. Warunkiem zaliczenia kolokwium jest udzielenie co najmniej 60% prawidłowych odpowiedzi. Każde niezaliczone kolokwium można poprawiać jeden raz, w terminie do 2 tygodni od ogłoszenia wyników.
    8. Nieobecność nieusprawiedliwiona na kolokwium/zaliczeniu końcowym skutkuje uzyskaniem 0 punktów z zaliczenia.
    9. Nieobecność na zaliczeniu może być usprawiedliwiona wyłącznie zaświadczeniem lekarskim lub udokumentowanym wypadkiem losowym, a dokumenty należy dostarczyć do sekretariatu Zakładu w ciągu 7 dni.
    10. Student, który nie zaliczył wszystkich wymaganych zajęć (ćwiczeń, seminariów, kolokwiów), nie może być dopuszczony do sesji egzaminacyjnej. Brak dopuszczenia skutkuje niezaliczeniem przedmiotu w danym roku akademickim i brakiem możliwości jego poprawy.
    11. Egzamin końcowy w formie testu odbędzie się w sesji letniej, warunkiem zaliczenia jest uzyskanie co najmniej 60% prawidłowych odpowiedzi, przy czym obowiązuje skala ocen: <60% – ndst (2), 60–69% – dst (3), 70–79% – dst plus (3,5), 80–89% – db (4), 90–95% – db plus (4,5), ≥96% – bdb (5).
    12. Student ma prawo do dwóch egzaminów poprawkowych, które przeprowadzane są w tej samej formie co egzamin pierwotny.
    13. Niezgłoszenie się na egzamin/egzamin poprawkowy bez usprawiedliwienia skutkuje uzyskaniem oceny niedostatecznej.
    14. Zasady usprawiedliwiania nieobecności na egzaminie i egzaminach poprawkowych określa Regulamin Studiów.
    15. Wyniki zaliczeń i egzaminów przekazywane są studentowi indywidualnie (za pośrednictwem platformy Blacboard) w terminie do 14 dni od ich przeprowadzenia.
    16. Student ma prawo do wglądu w swoją pracę pisemną w terminie 14 dni od ogłoszenia wyników, w obecności kierownika jednostki lub osoby przez niego wyznaczonej, po wcześniejszym ustaleniu terminu z prowadzącym.
    17. W przypadku stwierdzenia posiadania lub korzystania przez studenta z niedozwolonej formy pomocy, kolokwium/egzamin tego studenta zostaje przerwany, co jest równoznaczne z uzyskaniem 0 pkt./oceny niedostatecznej bez możliwości poprawy. Szczegółowe zapisy o niedozwolonej pomocy zawiera Regulamin Studiów i Zarządzenie Rektora.
    18. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem mają zastosowanie zapisy Regulaminu Studiów I Stopnia, II Stopnia oraz Jednolitych Studiów Magisterskich UMB.

     

    30.09.2025

    (data i podpis osoby sporządzającej sylabus)

    Prof. dr hab. Adam Hołownia

     

    30.09.2025

    Prof. dr hab. Adam Hołownia

    (data i podpis kierownika jednostki prowadzącej zajęcia oraz koordynatora przedmiotu)