Aktualności

Choroba Heinego-Medina do lat 50. XX wieku nie stanowiła problemu zdrowia publicznego w Polsce. Rocznie odnotowywano po kilkaset przypadków chorych. W 1951 roku Polskę nawiedziła pierwsza epidemia polio, na które zachorowało ponad 3 tysiące osób. Po jej wybuchu w szpitalach zakaźnych powstały oddziały dla chorych na polio. Ordynatorem warszawskiego została dr Danuta Łukaszewicz-Dańcowa, która w 1957 roku wydała pierwszą polską monografię o tej chorobie pt. „Poliomyelitis (Choroba Heinego-Medina)”. Jak zauważyła w swojej książce: w walce z poliomyelitis bezwzględnie największe nadzieje należy pokładać w akcji szczepień ochronnych. Nad wprowadzeniem szczepień pracował prof. Feliks Przesmycki, dyrektor Państwowego Zakładu Higieny, wiceprezes Europejskiego Towarzystwa do Walki z Poliomyelitis i ekspert Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) ds. wirusologii. W 1958 roku na Jego zaproszenie do Warszawy przyjechali z USA twórcy szczepionek przeciwko polio pochodzący z Polski – Albert Sabin i Hilary Koprowski. Ten rok był najgorszy w historii polio w Polsce, a zapadalność na tę chorobę była jedną z najwyższych w Europie (ponad 6 tysięcy chorych). W kolejnym roku rozpoczęto szczepienia doustne z „żywych” wirusów (atenuowanych) – najpierw preparatem Koprowskiego, a 2 lata później szczepionką Sabina. Jedną z pierwszych miejscowości, które otrzymały preparat Alberta Sabina był Białystok, skąd pochodził ten naukowiec. W punktach szczepień na dzieci czekała szczepionka rozcieńczona w soli fizjologicznej i podawana w kieliszkach z cukrowym syropem. Ten słodki napój do połowy lat 60. XX wieku przyjęło w Polsce ponad 10 milionów osób. Prof. Przesmycki ogłosił, że szczepienia doustne: pozwoliły opanować epidemię tej choroby. Pamięć o Albercie Sabinie jest kultywowana do dzisiaj. W 2016 roku Muzeum UMB i Pałacu Branickich odwiedzili Jego krewni z USA, którzy przekazali znaczki pocztowe z podobizną tego słynnego naukowca. Natomiast w grudniu 2025 roku odbyła się międzynarodowa konferencja upamiętniająca m. in. Alberta Sabina. Obecny rok Rada Miasta Białystok ustanowiła rokiem Alberta Sabina, który uratował zdrowie setek milionów dzieci na całym świecie.

Prezentowane eksponaty:

1. Sterylizator z kieliszkami używanymi do podawania szczepionki przeciwko polio, II poł. XX wieku. Zbiory Muzeum UMB i Pałacu Branickich.
2. Pocztówka z podobizną Alberta Sabina, Białystok XII 2025. Materiały z konferencji „Podlaskie. Żyzna gleba. Źródło talentów”.
3. Znaczki pocztowe przedstawiające Alberta Sabina, USA 1987. Dar John i Kathy Sabin. Zbiory Muzeum UMB i Pałacu Branickich.
4. Nadbitka artykułu Feliksa Przesmyckiego o szczepieniach przeciwko polio, 1961. Zbiory Muzeum UMB i Pałacu Branickich.
5. Książka monograficzna Danuty Łukaszewicz-Dańcowej pt. „Poliomyelitis (Choroba Heinego – Medina)”, Warszawa 1957. Zbiory Muzeum UMB i Pałacu Branickich.

ALBERT SABIN – A MAN FROM BIALYSTOK IN THE FIGHT AGAINST POLIO

Poliomyelitis (polio) was not a public health problem in Poland until the 1950s. Several hundred cases were reported annually. In 1951, Poland was hit by the first polio epidemic, which infected over 3,000 people. Following the outbreak, wards for polio patients were established in infectious disease hospitals. Dr. Danuta Łukaszewicz-Dańcowa became the head of one of these in Warsaw, and in 1957 published the first Polish monograph on the disease, titled "Poliomyelitis (Heine-Medina Disease)." As she noted in her book: in the fight against poliomyelitis, the greatest hopes should be placed in vaccination campaigns. Professor Feliks Przesmycki, director of the National Institute of Hygiene, worked on the introduction of vaccinations. He was also vice president of the European Poliomyelitis Society and an expert on virology at the World Health Organization (WHO). In 1958, at his invitation, the Polish-born creators of polio vaccines, Albert Sabin and Hilary Koprowski, came to Warsaw from the USA. That year was the worst in the history of polio in Poland, and the morbidity of the disease was among the highest in Europe (over 6,000 cases). The following year, oral vaccinations with "live" (attenuated) viruses began – firstly with Koprowski's vaccine and two years later with Sabin's vaccine. One of the first cities to receive Albert Sabin's vaccine was Białystok, where the scientist came from. At vaccination centers, children were treated with the vaccine diluted in saline and served in glasses filled with sugar syrup. By the mid-1960s, over 10 million people in Poland had taken this sweet drink. Prof. Przesmycki announced that oral vaccinations: had allowed the epidemic of this disease to be brought under control. The memory of Albert Sabin is cultivated to this day. In 2016, his relatives from the USA visited the Museum of MUB and Branicki Palace and presented them with post stamps featuring the famous scientist. An international conference commemorating among other things Albert Sabin, was held in December 2025. The Bialystok City Council designated this year as the Year of Albert Sabin, who saved the lives of hundreds of millions of children worldwide.

Presented exhibits:

1. Sterilizer with glasses used for polio vaccination, II half of XX century. Collection of the MUB and the Branicki Palace.
2. Postcard with the image of Albert Sabin, Bialystok December 2025. Materials from the conference "Podlaskie. Fertile soil. Source of talents".
3. Post stamps featuring Albert Sabin, USA 1987. Gifts from John and Kathy Sabin. Collection of the MUB and the Branicki Palace.
4. A copy of Feliks Przesmycki's article on polio vaccinations, 1961. Collection of the MUB and the Branicki Palace.
5. Danuta Łukaszewicz-Dańcowa's monograph entitled “Poliomyelitis (Heine-Medina Disease)”, Warsaw 1957. Collection of the MUB and the Branicki Palace.