Aktualności

Na przełomie 2025 i 2026 roku Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił dwóch patentów opracowanych przez zespoły badawcze Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Obejmują one innowacyjne rozwiązania z zakresu farmacji, stomatologii oraz diagnostyki chorób ośrodkowego układu nerwowego.

Kompozycja farmaceutyczna o właściwościach mukoadhezyjnych oraz jej zastosowanie (Pat. 247904)

Pierwszy z patentów dotyczy wynalazku „Kompozycja farmaceutyczna o właściwościach mukoadhezyjnych oraz jej zastosowanie” (Pat.247904). Opracowany system dostarczania leku na błonę śluzową jamy ustnej jest efektem współpracy zespołów:

• Zakładu Chorób Przyzębia i Błony Śluzowej Jamy Ustnej Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii,
• Zakładu Farmacji Stosowanej Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej,
• Zakład Fizjologii Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii.

Innowacyjny nośnik w postaci emulżelu charakteryzuje się wysoką zdolnością przylegania do błony śluzowej dzięki czemu pozwala wydłużyć czas kontaktu leku w miejscu zmienionym chorobowo. Preparat ma szansę na rozwój w kierunku produktu farmaceutycznego do leczenia schorzeń stomatologicznych, ale również wyrobu medycznego do pielęgnacji jamy ustnej.

Badania realizowane m.in. w ramach Inkubatora Innowacyjności 4.0, projektów statutowych oraz Pilotażowego projektu rozwoju współpracy B+R między biznesem i uczelniami potwierdziły bezpieczeństwo i skuteczność kliniczną terapii fotodynamicznej z wykorzystaniem emulżelu w połączeniu z substancją fotouczulającą u pacjentów z liszajem płaskim błony śluzowej jamy ustnej. Wykazano również wysoki potencjał kompozycji zawierającej substancję przeciwgrzybiczą w leczeniu kandydozy jamy ustnej.

W prace nad wynalazkiem zaangażowani byli:
prof. dr hab. Małgorzata Pietruska, dr hab. Emilia Szymańska, dr hab. Magdalena Sulewska, prof. dr hab. Katarzyna Winnicka, prof. dr hab. Marcin Baranowski oraz dr Joanna Potaś‑Stobiecka.

Referencje:

Sulewska i wsp. Int Dent J 2025 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41005161/

Pietruska i wsp. Pharmaceutics 2025 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41304719/

Szymańska i wsp. Pharmaceutics 2023 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37896272/

Zastosowanie ślinowej oksydazy ksantynowej jako biomarkera w diagnozowaniu, różnicowaniu i ocenie neuropsychologicznej in vitro pacjentów z udarem mózgu (Pat. 249333)

Drugi patent dotyczy wynalazku „Zastosowanie ślinowej oksydazy ksantynowej jako biomarkera w diagnozowaniu, różnicowaniu i ocenie neuropsychologicznej in vitro pacjentów z udarem mózgu” (Pat. 249333). Opracowany biomarker ślinowy, który może pomóc we wczesnym wykrywaniu i rozróżnianiu różnych typów udaru mózgu, został opracowany dzięki współpracy:

• Zakładu Higieny, Epidemiologii i Ergonomii Wydziału Nauk o Zdrowiu,
• Zakładu Stomatologii Zachowawczej Wydziału Lekarskiego z Oddziałem Stomatologii,
• Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Kluczowym elementem tej technologii jest pomiar aktywności enzymu naturalnie obecnego w ślinie. Jego zachowanie okazuje się na tyle charakterystyczne, że z wysoką precyzją pozwala odróżnić pacjentów z udarem niedokrwiennym od tych z udarem krwotocznym. Co więcej, biomarker ten pomaga także ocenić, czy pacjent zmaga się z łagodnymi czy umiarkowanymi zaburzeniami poznawczymi. Metoda wykorzystuje proste, powszechnie stosowane i dobrze zwalidowane techniki laboratoryjne, dzięki czemu wynik jest łatwy do interpretacji, a cały proces można wdrożyć bez potrzeby specjalistycznej aparatury. Ocena aktywności enzymu w ślinie może w przyszłości stać się częścią nieinwazyjnej diagnostyki udaru mózgu. Technologia może znaleźć zastosowanie w szpitalach, przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej oraz w laboratoriach diagnostycznych.

W prace nad uzyskaniem patentu zaangażowani byli:

dr hab. Mateusz Maciejczyk i prof. dr hab. Anna Zalewska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, a także prof. dr hab. Karolina Gerreth i prof. dr hab. Katarzyna Hojan z Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.

Referencje:

Maciejczyk i wsp. Front. Immunol. 2022 https://www.frontiersin.org/journals/immunology/articles/10.3389/fimmu.2022.897413/full

Warto podkreślić, że oba zgłoszenia zostały także skierowane do Europejskiego Urzędu Patentowego (EPO) i są obecnie w procedowaniu.

Dziękujemy wszystkim naukowcom za zaangażowanie w proces procedowania zgłoszeń patentowych. To wymagające i czasochłonne zadanie, obejmujące wieloetapową weryfikację dokumentacji oraz ścisłą współpracę z rzecznikami patentowymi oraz Biurem Transferu Technologii UMB. Państwa wysiłek i determinacja mają kluczowe znaczenie dla skutecznej ochrony wyników badań.

Procedura zgłaszania projektów wynalazczych UMB

Przede wszystkim – jeszcze przed przygotowaniem publikacji naukowej – warto skontaktować się z uczelnianym Biurem Transferu Technologii (tel. 85 686 5122, e-mail: btt@umb.edu.pl). Ubieganie się o patent nie wyklucza publikacji naukowych, pod warunkiem wcześniejszego wysłania zgłoszenia patentowego.

Szczegóły dotyczące zgłoszeń patentowych znajdą Państwo na stronie: https://www.umb.edu.pl/ctt/nauka/procedura_zglaszania_wynalazkow