Aktualności

Wyglądają jak mały pokój w hotelu. Wchodzi się tam zazwyczaj na 24 godziny. Można wtedy czytać książki, oglądać telewizję albo ćwiczyć. Dla naukowców to czas na zbadanie tego, jak funkcjonuje organizm człowieka: co wydycha, co wydala, jak się zmienia. Nikt w tej części Europy tak jeszcze nie bada metabolizmu, a prekursorami są naukowcy z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Dwie komory metaboliczne - bo o nich mowa -  zainstalowano w Ośrodku Wsparcia Badań Klinicznych UMB. Ich budowa została sfinansowana z grantu Agencji Badań Medycznych, który wart był 7,5 miliona złotych (fundusze z Krajowego Planu Obudowy) oraz dodatkowego 1,5 miliona ze środków Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku. Wszystko po to, by jeszcze dokładniej poznać metabolizm człowieka. Jak zachowuje się w określonych warunkach, po określonych posiłkach, jak po przyjęciu konkretnych leków, a jak wpływa na niego wysiłek, temperatura czy nasłonecznienie.

Pomieszczenia są całkowicie wyizolowane. Kontrolowane są w nich wszystkie parametry. Są specjalne dopływy wody, specjalne urządzenia badające wydychane powietrze. Nawet to, co pacjenci wydalają, trafia do specjalnej analizy. Badanie może trwać od kilku godzin do kilku dni (w zależności od potrzeb).

Jest to bardzo skomplikowane nowoczesne urządzenie, dzięki któremu możemy zbadać metabolizm energetyczny. Po prostu badamy to, co spalamy w naszym organizmie, ile tłuszczy, ile węglowodanów, jaka jest szybkość tego metabolizmu. Często pacjenci mówią: nie mogę schudnąć, bo mam wolny metabolizm. Nikt nie wie, co to znaczy, bo nikt tego nie bada. Dzięki temu urządzeniu możemy zbadać w liczbach, jaki ten metabolizm faktycznie jest – tłumaczy prof. Adam Krętowski Prorektor ds. medycyny cyfrowej i badań klinicznych UMB, który jest inicjatorem przedsięwzięcia. Jak dodaje, to kolejny element w uczelnianym ekosystemie naukowym, zajmującym się badaniem zdrowia człowieka pod kątem chorób cywilizacyjnych.

Takich urządzeń w Polsce nie ma nikt, w Europie jest ich ledwie kilkanaście.

Dzisiaj komory metaboliczne zostały pokazane dziennikarzom (24 marca 2026 r.). Naukowcy zorganizowali dodatkowo specjalną konferencję dotyczącą badań metabolicznych pt. „Metabolizm pod kontrolą: nowe możliwości badań klinicznych i medycyny spersonalizowanej".  

Dzisiaj będziemy mogli powiedzieć, że w Białymstoku, że w Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku bije już nie tylko takie „genomiczne serce Polski”, ale także „metaboliczne serce Polski” – podkreślał na konferencji prof. Marcin Moniuszko, Rektor UMB.

I dodał: - Większość współczesnych chorób cywilizacyjnych jest związanych z dietą, ze zmniejszoną aktywnością fizyczną i albo prowadzi do zaburzeń metabolizmu, albo jest wprost związanych z zaburzeniami metabolizmu. My o tym wiemy, ale często brakuje nam precyzyjnej informacji, jak to wygląda na bardziej szczegółowym poziomie.

Dzięki nowym urządzeniom badawczym można szczegółowo i bardzo precyzyjnie badać zależności w takich chorobach jak m.in. otyłość, cukrzyca, stany przedcukrzycowe, ale też w zakresie związanym z dietą czy aktywnością fizyczną – ich wpływem na metabolizm. Rektor Moniuszko zastosowanie nowej technologii widziałby także w badaniach klinicznych nad żywnością funkcjonalną, nad którymi w ostatnim czasie intensywnie pracuje się w UMB.

Obecna na konferencji prasowej Ewa Kowalczyk, p.o. kierownika Działu Rozwoju Polskiej Sieci Badań Klinicznych ABM, poinformowała, że inwestycja zrealizowana w Ośrodku Wsparcia Badań Klinicznych UMB jest jednym z 18 projektów wybranych w konkursie z 2024 r. na rozwój Centrów Badań Klinicznych. Ich łączny budżet to 110 mln zł, z czego 7, 5 miliona przypadło na realizację projektu naukowców z UMB pt. „Zwiększenie potencjału badawczo-rozwojowego Ośrodka Wsparcia Badań Klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku dzięki stworzeniu pierwszego w Polsce centrum badań w komorach metabolicznych”. 

Ważnym punktem dzisiejszego dnia była także konferencja naukowa pt. „Metabolizm pod kontrolą: nowe możliwości badań klinicznych i medycyny spersonalizowanej". Wśród uczestników sympozjum, oprócz znakomitych naukowców (m.in. prof. Klaas Westerterp z Maastricht University,  prof. Steen Larsen z Copenhagen Uniwersity i UMB) byli także przedstawiciele firm farmaceutycznych i producentów żywności, zainteresowani prowadzeniem wspólnych badań.

W komorach metabolicznych trwają już badania pierwszych pacjentów.

Działania w ramach projektu nr KPOD.07.07-IW.07-0328/24 pt. „Zwiększenie potencjału badawczo rozwojowego Ośrodka Wsparcia Badań Klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku dzięki stworzeniu pierwszego w Polsce centrum badań w komorach metabolicznych” finansowanego ze środków Krajowego Planu Odbudowy w ramach konkursu Agencji Badań Medycznych nr 2024/ABM/7/KPO