Aktualności

Na celiakię choruje się całe życie. Nie ma na nią lekarstwa. Jedyny sposób, by żyć z nią w miarę w zgodzie, to stosowanie bezwzględnej diety bezglutenowej. W sobotę (16 maja 2026 r.) przypada Międzynarodowy Dzień Celiakii.

Właśnie to święto stało się przyczynkiem do organizacji konferencji prasowej w Uniwersyteckim Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Białymstoku, podczas której przypominano o tej chorobie autoimmunologicznej. Popularyzacja wiedzy o celiakii czy jej wczesnej diagnostyce jest kluczowa dla chorujących, ale też ich rodzin.

Czynnikiem sprawczym jest gluten (białko zawarte m.in. w pszenicy, życie, jęczmieniu), które prowadzi do stanów zapalnych u osób, które w sposób genetyczny stały się wrażliwe na jego przyswajanie. Tą chorobą nie można się zarazić. Predyspozycje do zachorowania rosną, jeżeli w rodzinie są osoby nią obciążone. Przy czym objawy mogą się pojawić zarówno u małego dziecka, jak i osoby dorosłej.

Celiakia to choroba o wielu obliczach – uczula prof. Dariusz Lebensztejn, Kierownik Kliniki Pediatrii, Gastroenterologii, Hepatologii, Żywienia, Alergologii i Pulmonologii UDSK.

Objawami mogą być bóle brzucha, zaparcia, zmiany konsystencji stolca, może to być brak apetytu, wymioty.

Celiakia może mieć swoje odzwierciedlenie w objawach spoza przewodu pokarmowego. To może być niedokrwistość, niedobór żelaza, szczególnie taki oporny na leczenie konwencjonalnymi preparatami żelaza. To może być choroba, w której objawy zaobserwujemy w gabinetach dermatologów. To może być choroba, która objawi się w gabinecie hepatologa, mogą być zaburzenie pokwitania, czy też zaburzenie miesiączkowania, a także objawy z zakresu reumatologii – wymienia prof. Lebensztejn.

Każda osoba, która choruje na celiakię i potrzebuje tej diety, gdziekolwiek pójdzie, czy do restauracji, czy do sklepu, musi zachowywać się wręcz jak detektyw i bardzo dokładnie czytać etykiety – przestrzega dr Katarzyna Kondej-Muszyńska, konsultant wojewódzka w dziedzinie gastroenterologii dziecięcej.

Wszystko dlatego, że spożycie glutenu może prowadzić nawet do drastycznych stanów zapalnych, z koniecznością podania adrenaliny włącznie.

Statystycznie na celiakię choruje 1 proc. społeczeństwa. W skali Europy to ok. 7 mln osób. Przy czym liczba zdiagnozowanych nowych przypadków podwoiła się w ostatnich latach. W szpitalu UDSK w roku 2025 pod opieką poradni było 380 małych pacjentów. W 2017 roku tych pacjentów było 216.

Rosnąca liczba pacjentów, to też rosnąca świadomość społeczna. Wraz z tym idzie większa dostępność produktów bezglutenowych w sklepach. To ważne, bo jeszcze do niedawna tych produktów było bardzo mało. Niestety ich ceny są zauważalnie wyższe niż tych tradycyjnych.

Stosowanie diety bezglutenowej, jak każdej diety wykluczającej, niesie ryzyko niedostarczenia organizmowi niezbędnych składaków odżywczych, dlatego musi się to odbywać zawsze pod kontrolą specjalistów.

W spotkaniu prasowym wzięły udział dwie mamy, których dzieci chorują na celiakię. Przygotowały stół z produktami spożywczymi powszechnie dostępnymi w sklepach. Część z nich miało specjalne znaczki z przekreślonym kłosem, inne miały w składzie opisane, że nie mają glutenu. Mimo to, jak mówiły, nadal trzeba zachować czujność. Niektórzy z producentów używają określeń zamiennych i informują o np. „słodzie jęczmiennym” w składzie, a jest on tożsamy z glutenem.

Wanda Łępicka, mama 19-latki chorej na celiakię: W Białymstoku jest całkiem dobrze, oczywiście w porównaniu do reszty kraju, bo mamy nawet kilka restauracji z bezglutenową ofertą i przeszkolonymi zespołami kucharzy. Bez problemu możemy zjeść pizzę, spaghetti, burgera, pierogi, a nawet lody i desery.

Z okazji Międzynarodowego Dnia Celiakii w nocy z piątku na sobotę na zielono zostanie podświetlony Pałac Branickich. Po konferencji prasowej w niebo wypuszczono także zielone balony.