Aktualności

W 2014 roku prof. Dariusz Pawlak (Kierownik Zakładu Farmakodynamiki) na kongresie naukowym w Madrycie wysłuchał wystąpienia dr Jennifer Potter z Uniwersytetu Harvarda o wykorzystaniu ryb Zebrafish w modelach badawczych zakrzepicy i w onkologii. Zwłaszcza temat badań nowotworowych zburzył jego naukowy spokój. To właśnie on zabiegał na początku/ w UMB o utworzenie takiego miejsca.

Powstanie Laboratorium to koszt ok. 2,4 mln zł. Projekt udało się zrealizować dzięki połączeniu kilku przedsięwzięć: „Innowacyjne produkty spożywcze jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego dla pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi – badania przedwdrożeniowe” (projekt prof. Katarzyny Sochy finansowany przez ABM ze środków z KPO) oraz „Centrum Medycyny Nowej Generacji” (projekt prof. Adama Krętowskiego finansowany z programu Fundusze Europejskie dla Podlaskiego).

Marzenia się spełniają – rozpoczął swoje wystąpienie prof. Adam Krętowski, Prorektor ds. medycyny cyfrowej i badań klinicznych, do którego jako Prorektora ds. nauki UMB w 2014 roku przyszedł prof. Pawlak.

Jak podkreślił prof. Krętowski, to właśnie finanse były największym problemem przy stworzeniu tego miejsca. Badania realizowane w laboratorium zostały nawet wpisane jako jeden z trzech kamieni milowych Uczelni, gdy starała się ona o środki unijne w ramach programu regionalnego.

Od 2024 roku – kiedy zapewniono finansowanie przedsięwzięcia – prace nad powstaniem jednostki powierzono dr hab. Justynie Hermanowicz. Laboratorium zbudowano na parterze Euroregionalnego Centrum Farmacji, a znajduje się ono w strukturze Centrum Medycyny Doświadczalnej UMB.

Jednostka składa się z dwóch przestrzeni. Pierwsza to przestrzeń hodowlana. Mamy tam obecnie trzy regały, a na każdym znajduje się 50 akwariów. Jest tam również specjalne urządzenie, które nadaje wodzie odpowiednie parametry. Mamy też pierwszego w Polsce robota karmiącego. Druga przestrzeń to przestrzeń laboratoryjna – w pełni wyposażone pomieszczenie z aparaturą niezbędną do prowadzenia badań w tym modelu. Mamy mikroskop fluorescencyjny, stereoskopy, mikroiniektor do mikronakuć oraz cieplarki – wyliczała dr hab. Justyna Hermanowicz.

Laboratorium działa od kwietnia, choć wciąż znajduje się w fazie rozwoju, już prowadzone są w nim badania, których efektem są pierwsze publikacje naukowe w renomowanych czasopismach.

Ryby Zebrafish mają ok. 70 proc. zgodności genetycznej z człowiekiem. Prof. Pawlak prowadzi na nich zaawansowane badania dotyczące nowotworów piersi. Jest w stanie sprawdzić skuteczność proponowanych pacjentkom terapii onkologicznych. W projekcie prof. Katarzyny Sochy oceniano skuteczność opracowanej żywności funkcjonalnej. W tym modelu można prowadzić m.in. badania kardiologiczne i oceniać skuteczność stosowanych leków, badać toksyczność różnych substancji, a nawet realizować projekty z zakresu medycyny regeneracyjnej.

To laboratorium jest doskonałym dowodem na to, że ambitne i wartościowe projekty rodzą się ze współpracy. Naprawdę wielkie osiągnięcia i przełomowe odkrycia nigdy nie są dziełem jednej osoby, lecz efektem pracy i wysiłku wielu ludzi. Tak właśnie było tutaj – podkreśliła podczas uroczystości dr hab. Justyna Hermanowicz.

W Polsce jest kilkanaście ośrodków zajmujących się hodowlą Zebrafish. To przedsięwzięcie niezwykle wymagające zarówno od strony organizacyjnej, jak i proceduralnej. Świat nauki coraz chętniej sięga jednak po ten model badawczy ze względu na jego ogromny potencjał. W bazie PubMed w 2025 roku zarejestrowano ponad 5 tys. publikacji opartych na tym modelu badawczym. Wyniki badań z wykorzystaniem Zebrafish publikowane są również na łamach prestiżowego czasopisma „Nature”.