Aktualności

Dr Katarzyna Olechno z Zakładu Farmacji Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku otrzymała 49 500 zł w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. Badaczka opracuje cienkie, przylegające do błony śluzowej jamy ustnej lamelki z lekiem przeciwgrzybiczym. Projekt może przyczynić się do stworzenia wygodniejszej i bezpieczniejszej metody miejscowego leczenia kandydozy jamy ustnej.

Nagrodzony projekt pt. „Opracowanie i charakterystyka mukoadhezyjnych, biopolimerowych lamelek podpoliczkowych z lulikonazolem oraz ocena wpływu sieciowania genipiną na ich właściwości farmaceutyczne” będzie realizowany od 7 sierpnia 2026 r. do 6 sierpnia 2027.

Celem badań jest opracowanie nowoczesnej postaci leku przeznaczonego do miejscowego leczenia kandydozy jamy ustnej. To zakażenie wywoływane przede wszystkim przez grzyby z rodzaju Candida, które stanowi szczególny problem u osób z obniżoną odpornością.

Powszechnie stosowane leczenie ogólnoustrojowe może być długotrwałe i obciążające dla organizmu. Z kolei preparaty aplikowane bezpośrednio w jamie ustnej – takie jak żele, zawiesiny czy płukanki – pozostają na błonie śluzowej stosunkowo krótko, co może ograniczać ich skuteczność.

Dr Katarzyna Olechno chce opracować cienkie, biopolimerowe lamelki umieszczane po wewnętrznej stronie policzka. Do poprawy ich wytrzymałości, elastyczności i zdolności przylegania badaczka wykorzysta genipinę – naturalną substancję pochodzenia roślinnego, pozwalającą łączyć i stabilizować struktury polimerowe. Opracowane formulacje zostaną następnie przebadane pod kątem właściwości farmaceutycznych oraz aktywności przeciwko grzybom z rodzaju Candida.

Dzięki właściwościom mukoadhezyjnym lamelki umożliwią przedłużony kontakt leku z miejscem podania. Może to ograniczyć częstotliwość dawkowania i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych w porównaniu z leczeniem ogólnoustrojowym. Lamelki są również łatwe w aplikacji, co może ułatwić pacjentom przestrzeganie zaleceń i przełożyć się na większe bezpieczeństwo oraz skuteczność terapii – wyjaśnia dr Katarzyna Olechno.

W badaniach zostanie wykorzystany lulikonazol, czyli substancja o wysokiej aktywności przeciwgrzybiczej, stosowana obecnie w preparatach przeznaczonych do leczenia grzybic skóry. Projekt wpisuje się w strategię określaną jako drug repositioning, która polega na poszukiwaniu nowych zastosowań dla znanych już substancji leczniczych lub nowych sposobów ich podawania. Naukowczyni sprawdzi, czy lulikonazol może znaleźć zastosowanie również w miejscowym leczeniu zakażeń jamy ustnej.

Dr Katarzyna Olechno jest adiunktem naukowo-dydaktycznym w Zakładzie Farmacji Stosowanej UMB. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się na opracowywaniu nowoczesnych doustnych postaci leku, w szczególności minitabletek i cienkich filmów polimerowych. Prowadzone przez nią dotychczas badania dotyczyły m.in. preparatów rozpadających się w jamie ustnej, które mogą ułatwiać przyjmowanie leków dzieciom, osobom starszym oraz innym pacjentom mającym trudności z połykaniem.

Doświadczenie w zakresie nowoczesnych metod wytwarzania lamelek dr Olechno zdobywała również podczas stażu naukowego na Uniwersytecie w Lublanie w Słowenii, gdzie zajmowała się techniką elektroprzędzenia.

W ramach pracy dydaktycznej kształci studentów farmacji w zakresie receptury aptecznej i technologii postaci leku. Prowadzi także zajęcia z komunikacji interpersonalnej, przygotowując przyszłych farmaceutów do rozmów z pacjentami oraz współpracy z przedstawicielami innych zawodów medycznych – zarówno w aptekach ogólnodostępnych, jak i na oddziałach szpitalnych.

Administracyjną obsługą projektu zajmuje się Dział Rozwoju i Ewaluacji UMB.