Aktualności

Centrum Badań Multiomicznych oraz EPILINK.pl – Sieć Ośrodków Badań Epidemiologicznych w Polsce znalazły się na zaktualizowanej Polskiej Mapie Infrastruktury Badawczej (aktualizacja z 5 sierpnia 2026 r.). Wnioskodawcą obu przedsięwzięć jest Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. To potwierdzenie wysokiego potencjału Uczelni w nowoczesnych badaniach molekularnych oraz badaniach nad zdrowiem całego społeczeństwa.

Polska Mapa Infrastruktury Badawczej to prowadzona przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego lista najważniejszych dla kraju laboratoriów, centrów, urządzeń, baz danych i sieci naukowych. Nie jest więc mapą geograficzną, ale wykazem strategicznych przedsięwzięć, które mogą mieć szczególne znaczenie dla rozwoju polskiej nauki.

Na zaktualizowanej mapie znalazło się 165 infrastruktur, w tym 104 nowe. Wśród nich są dwa projekty zgłoszone przez Uniwersytet Medyczny w Białymstoku: Centrum Badań Multiomicznych UMB i EPILINK.pl – Sieć Ośrodków Badań Epidemiologicznych w Polsce.

Centrum Badań Multiomicznych – dokładniejszy obraz choroby

Centrum Badań Multiomicznych, którego kierownikiem jest prof. Adam Krętowski, ma umożliwić kompleksowe badanie procesów zachodzących w ludzkim organizmie. Naukowcy będą mogli jednocześnie analizować m.in. geny, aktywność genów, białka i związki powstające w procesach metabolicznych.

Każdy z tych poziomów dostarcza innych informacji. Dopiero ich połączenie pozwala stworzyć dokładniejszy obraz organizmu i lepiej zrozumieć, dlaczego rozwija się choroba oraz dlaczego pacjenci mogą różnie reagować na to samo leczenie.

Badania prowadzone w Centrum mogą w przyszłości pomóc m. in. we wcześniejszym wykrywaniu chorób, przewidywaniu ich przebiegu, dobieraniu leczenia do konkretnego pacjenta, ocenianiu skuteczności terapii czy opracowywaniu nowych testów diagnostycznych.

UMB ma już duże doświadczenie w badaniach genomicznych, proteomicznych i metabolomicznych oraz w analizie dużych zbiorów danych. Przykładem jest projekt PowerOMICS, który ma na celu opracowanie nowych modeli diagnostycznych i prognostycznych dla pacjentów z nowotworami litymi, czyli nowotworami tworzącymi guzy w narządach i tkankach.

Centrum Badań Multiomicznych pozwoli połączyć istniejące kompetencje, laboratoria i technologie oraz prowadzić badania na jeszcze większą skalę.

EPILINK.pl – wspólne badania nad zdrowiem Polaków

Drugą inicjatywą wpisaną na Polską Mapę Infrastruktury Badawczej jest EPILINK.pl. To ogólnopolska sieć łącząca 12 uczelni i instytutów tj. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Gdański Uniwersytet Medyczny, Narodowy Instytut Kardiologii im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego – Państwowy Instytut Badawczy, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum, Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Uniwersytet w Białymstoku oraz Warszawski Uniwersytet Medyczny, które prowadzą duże badania epidemiologiczne i populacyjne.

Celem sieci jest stworzenie wspólnego systemu badań nad zdrowiem mieszkańców Polski. Naukowcy będą mogli analizować, jak często występują określone choroby oraz jak na ich rozwój wpływają m.in. styl życia, środowisko, wiek i predyspozycje biologiczne.

EPILINK.pl ma również wprowadzać wspólne zasady zbierania, przechowywania i analizowania danych. Dzięki temu wyniki uzyskiwane w różnych regionach kraju będzie można łatwiej porównywać i łączyć.

Pozwoli to lepiej rozpoznawać najważniejsze zagrożenia zdrowotne oraz dostarczać wiarygodnych informacji potrzebnych do planowania profilaktyki i działań z zakresu zdrowia publicznego.

Partnerzy sieci mają doświadczenie w realizacji takich projektów jak:

• Białystok PLUS – badanie stanu zdrowia mieszkańców Białegostoku, prowadzone przez UMB;
• WOBASZ – ogólnopolskie badanie stanu zdrowia ludności, prowadzone przez Narodowy Instytut Kardiologii i Uniwersytet Medyczny w Łodzi;
• PONS – wieloletnie badanie prowadzone przez Narodowy Instytut Onkologii;
• HAPIEE – międzynarodowe badanie zdrowia mieszkańców Europy, realizowane z udziałem Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum;
• PURE i PICTURE – badania populacyjne Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
• MetALL – wielopokoleniowe badanie kohortowe realizowane przez Warszawski Uniwersytet Medyczny;
• MULTIPREVENT – projekt dotyczący wielochorobowości realizowany przez Gdański Uniwersytet Medyczny;
• TWINS.PL – wieloletnie badanie zespołu metabolicznego i związanych z nim chorób prowadzone przez Uniwersytet Medyczny w Poznaniu.

Obie infrastruktury UMB wzajemnie się uzupełniają. Centrum Badań Multiomicznych pozwala szczegółowo analizować biologiczne przyczyny chorób. EPILINK.pl umożliwia natomiast badanie stanu zdrowia dużych grup mieszkańców Polski.

Połączenie tych możliwości pomaga naukowcom lepiej poznawać przyczyny chorób cywilizacyjnych oraz opracowywać skuteczniejsze metody ich zapobiegania, wykrywania i leczenia.

UMB partnerem projektu POLTOX, również wpisanego na PMIB

Zakład Toksykologii oraz Centrum Medycyny Doświadczalnej UMB są także partnerami projektu Krajowe Laboratoria Doskonałości Toksykologicznej i Monitoringu Biologicznego – POLTOX, którego liderem jest Warszawski Uniwersytet Medyczny.