Aktualności

Zespół badawczy Zakładu Farmakodynamiki Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku realizuje projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach konkursu OPUS 29, poświęcony mechanizmom kardiotoksyczności antracyklin – grupy leków stosowanych w terapii nowotworów.

Doksorubicyna jest przedstawicielem antracyklin, charakteryzuje się wysoką skutecznością w leczeniu licznych schorzeń onkologicznych. Niestety kardiotoksyczność, która pojawia się w trakcie terapii istotnie ogranicza stosowanie tego cytostatyku. Głównym mechanizmem działania doksorubicyny jest hamowanie topoizomeraz.

Najnowsze dane sugerują, że toksyczność wobec kardiomiocytów - tradycyjnie przypisywana aktywności jednej z izoform tego enzymu - może nie być wyłącznie zależna od tego szlaku. Z kolei, annamycyna, nowy analog doksorubicyny (obecnie w fazie 3 badań klinicznych), wykazuje istotnie niższy potencjał lub brak kardiotoksyczności, mimo że jest silniejszym inhibitorem topoizomeraz niż doksorubicyna. Taki paradoksalny efekt wskazuje na potencjalny udział alternatywnych mechanizmów uszkodzenia serca, w tym stresu oksydacyjnego indukowanego przez redoks-aktywne kompleksy lek–metal. Antracykliny są dobrze udokumentowane pod względem zdolności do tworzenia kompleksów z jonami metali - przede wszystkim jonami żelaza - co prowadzi do generacji reaktywnych form tlenu i w konsekwencji do nasilonego stresu oksydacyjnego, szczególnie w kardiomiocytach o wysokim zapotrzebowaniu energetycznym i ograniczonych mechanizmach antyoksydacyjnych.

Efektem projektu będzie próba identyfikacji mechanizmów odpowiedzialnych za zróżnicowaną kardiotoksyczność antracyklin oraz szczegółowe określenie natury kompleksów badanych leków z wybranymi jonami metali i ich wpływu na właściwości redoks. Uzyskane wyniki posłużą do lepszego zrozumienia zależności między strukturą a toksycznością wybranych antracyklin oraz stworzą podstawy do projektowania związków o korzystniejszym indeksie terapeutycznym.

Projekt ma charakter multidyscyplinarnej współpracy integrującej doświadczenia zespołów naukowych z różnych dziedzin: chemików i fizyków z Politechniki Białostockiej (lider projektu), oraz Instytutu Biotechnologii Przemysłu Rolno-Spożywczego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie, specjalistów z dziedziny farmakologii i toksykologii z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku oraz światowej klasy eksperta w dziedzinie chemii medycznej – prof. Priebe z University of Texas MD Anderson Cancer Center w Houston, odkrywcy annamycyny.

Tytuł projektu: Kardiotoksyczność antracyklin – wpływ jonów metali na właściwości annamycyny i doksorubicyny
 

Wartość projektu: 1 989 380 zł
Finansowanie UMB: 825 500 zł
Czas realizacji: 48 miesięcy

Obsługą administracyjną projektu zajmuje się Dział Rozwoju i Ewaluacji UMB.