Aktualności

Mgr Adrian Godlewski z Laboratorium Metabolomiki i Proteomiki, działającego w strukturze Centrum Badań Klinicznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, otrzymał finansowanie w wysokości 209 814 zł na realizację projektu badawczego pt. „Oszacowanie prawdopodobieństwa nawrotu glejaka i czasu jego wystąpienia przy użyciu metabolomiki, proteomiki i narzędzi uczenia maszynowego”. Środki zostały przyznane w ramach konkursu PRELUDIUM 24 organizowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Opiekunem naukowym projektu jest prof. dr hab. Michał Ciborowski.

Celem badań jest identyfikacja metabolitów, lipidów oraz białek, które pozwolą oszacować ryzyko nawrotu glejaka oraz przewidzieć czas jego wystąpienia. Glejak należy do najbardziej agresywnych i śmiertelnych nowotworów mózgu, a główną przyczyną niepowodzeń terapeutycznych są nawroty choroby po leczeniu operacyjnym i uzupełniającym. Obecnie diagnostyka wznowy opiera się przede wszystkim na metodach obrazowych, takich jak tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny, jednak - ze względu na ograniczenia techniczne - często trudno jednoznacznie odróżnić nawrót guza od naturalnych zmian pooperacyjnych.

W projekcie zaplanowano kompleksowe analizy metabolomiczne, lipidomiczne i proteomiczne osocza oraz tkanki guza pobranych od pacjentów operowanych z powodu glejaka. Pomysł badań jest efektem współpracy Laboratorium Metabolomiki i Proteomiki z Kliniką Neurochirurgii UMB kierowaną przez dr. hab. Tomasza Łysonia. Kluczową rolę odgrywa również Biobank UMB, którego pracownicy zapewniają wysoką jakość i wiarygodność materiału biologicznego wykorzystywanego w analizach.

Połączenie danych metabolomicznych i lipidomicznych z wynikami badań proteomicznych zwiększa szansę na identyfikację specyficznych markerów nawrotu. Białka, zwłaszcza enzymy i transportery, często odpowiadają za zmiany metaboliczne zachodzące w komórkach nowotworowych, dlatego ich analiza może pomóc w lepszym zrozumieniu mechanizmów progresji glejaka. Uzupełnieniem badań będą narzędzia uczenia maszynowego, które pozwolą opracować modele predykcyjne, umożliwiające oszacowanie zarówno ryzyka nawrotu, jak i czasu jego wystąpienia.

Projekt ma szansę dostarczyć istotnych informacji na temat mechanizmów powstawania wznowy glejaka oraz stworzyć podstawy do opracowania małoinwazyjnej metody wczesnego wykrywania nawrotu. Opracowany model może w przyszłości stanowić realne wsparcie dla lekarzy, ułatwiając planowanie wizyt kontrolnych i decyzji terapeutycznych, a tym samym przyczynić się do przedłużenia życia pacjentów.

Wyniki badań mogą również otworzyć drogę do kolejnych, większych projektów oraz stać się ważnym krokiem w rozwoju medycyny precyzyjnej w neurochirurgii, szczególnie w obszarze diagnostyki, monitorowania i prognozowania przebiegu guzów mózgu.

Tytuł projektu: „Oszacowanie prawdopodobieństwa nawrotu glejaka i czasu jego wystąpienia przy użyciu metabolomiki, proteomiki i narzędzi uczenia maszynowego”.

Kwota dofinansowania: 209 814 zł

Administracyjną obsługą grantu zajmuje się Dział Rozwoju i Ewaluacji UMB.