Aktualności

Prehabilitacja to proces kompleksowego przygotowania pacjenta do nadchodzącego zabiegu chirurgicznego (lub innego leczenia), mający na celu zwiększenie jego szans na powodzenie terapii i przyspieszenie rekonwalescencji. Obejmuje aspekty związane ze zdrowiem fizycznym i psychicznym oraz stanem odżywienia.

To stosunkowo nowa dziedzina w polskiej (i europejskiej) medycynie. Dość powiedzieć, że samo pojęcie „prehabilitacja” do polskiej Wikipedii w lutym wprowadził prof. Tomasz Banasiewicz, prezes elekt Towarzystwa Chirurgów Polskich. Jednocześnie zadbał o to, by słowo to zostało uznane przez językoznawców.

Czwartkowe wydarzenie – objęte patronatem Rektora UMB – zorganizowali Klinika Chirurgii Małoinwazyjnej UMB wraz z prof. Piotrem Myśliwcem oraz dr Dagmarą Bogdanowską-Charkiewicz, Pełnomocniczką Rektora UMB ds. leczenia żywieniowego. Konferencja była skierowana zarówno do pacjentów, jak i lekarzy (wykłady dla obu grup odbywały się w osobnych salach).

W całym aspekcie unikania powikłań, zmniejszenia ryzyka operacji mamy trzy okresy. Jest okres w czasie operacji, okres pooperacyjny, ale żeby to wszystko było możliwe, żeby ryzyko powikłań obniżyć, to mamy trzeci i być może w tej chwili najważniejszy okres przedoperacyjny, czyli prehabilitacji. „Pre”, czyli "przed" habilitacja, czyli usprawnienie – tłumaczy prof. Piotr Myśliwiec.

W dużym uproszczeniu prehabilitację można sprowadzić do czterech głównych zagadnień, z którymi pacjent musi się zmierzyć: poprawy kondycji fizycznej, poprawy odżywienia, rezygnacji z nałogów i zadbania o stan psychiczny. W rzeczywistości tych elementów jest znacznie więcej.

Ponad 30 proc. pacjentów w momencie przyjęcia do szpitala jest niedożywionych, a w czasie hospitalizacji to niedożywienie może się jeszcze pogłębić. Dlatego jest to tak ważne, żeby od pierwszego dnia hospitalizacji czy diagnostyki to zauważyć – przestrzega dr Dagmara Bogdanowska-Charkiewicz, adiunkt w Klinice Gastroenterologii i Chorób Wewnętrznych.

Idealna prehabilitacja – w przypadku zabiegów planowych – powinna trwać od 4 do 8 tygodni. W tym czasie chory – w porozumieniu ze specjalistami – powinien zmienić swoją dietę na zdrowszą, wybierając produkty mało przetworzone, wysokobiałkowe i bogate w witaminy. Ważna jest także rezygnacja z nałogów szkodliwych dla zdrowia. Samo rzucenie palenia 4 tygodnie przed operacją obniża ryzyko powikłań o 20 proc.! Aktywność fizyczna jest bardzo ważna, ale musi być dopasowana do możliwości pacjenta. Trzeba również zadbać o nastawienie psychiczne i samopoczucie.

Dla zdrowej osoby mogą to być proste zadania. Dla osoby chorej, która dodatkowo usłyszała niepomyślną diagnozę dotyczącą swojego zdrowia, ich realizacja może być bardzo trudna. Dlatego takie osoby potrzebują wsparcia.

Kiedy prehabilitacja nie działa? Przede wszystkim wtedy, gdy jej w ogóle nie ma. I będę Państwa gorąco namawiał, by słowo prehabilitacja nie było synonimem bardzo złożonej i rozległej struktury. Ja uważam, że jeden to więcej niż zero i każdy jej element, który może nie od razu da wymierne efekty, z pewnością będzie punktem wyjścia, żeby te dodatkowe puzzle tej układanki dokładać – mówił w swoim wykładzie prof. Tomasz Banasiewicz (wykład odbył się zdalnie).

Zdaniem prof. Banasiewicza najważniejsze błędy w prehabilitacji to: brak wiary personelu medycznego w jej skuteczność, zbyt duża liczba procedur, zbyt późne jej wdrożenie (w Holandii, o ile pozwala na to stan chorego, odracza się operacje, aby prehabilitacja trwała minimum 2–4 tygodnie), brak indywidualizacji procesu i stosowanie jednego schematu wobec wszystkich pacjentów, bezmyślne zalecanie redukcji masy ciała (szybkie chudnięcie często wiąże się z głodówkami, co prowadzi do niedożywienia), nierealne zalecenia dla chorego oraz brak koordynacji całego procesu.

Obecnie w Polsce dopiero tworzy się całe otoczenie związane z prehabilitacją. Oddolnie powstają wartościowe treści publikowane m.in. w mediach społecznościowych. W przyszłym roku planowane są duże działania medialne oraz organizacja ogólnopolskiego „Tygodnia Prehabilitacji”.