Aktualności

W poniedziałek (17 listopada 2025r.) na spotkaniu Futuri Seminars zebrali się naukowcy i eksperci nie tylko z UMB, ale i zaprzyjaźnionego Uniwersytetu w Białymstoku i Wydziału Stosunków Międzynarodowych. To jedno z pierwszych działań w ramach podpisanej niedawno umowy o współpracy dotyczącej przeciwdziałania dezinformacji. W poniedziałkowym spotkaniu uczestniczyli m.in. dr hab. Krzysztof Korotkich, prof. UwB - Prorektor ds. kształcenia Uniwersytetu w Białymstoku oraz dr hab. Adam Bartnicki, prof. UwB - Dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB. Gospodynią spotkania była dr hab. Małgorzata Chlabicz - Pełnomocniczka Rektora UMB ds. przeciwdziałania dezinformacji medycznej.

Punktem wyjścia do spotkania była prezentacja potencjału UMB w tym zakresie. Z przedstawionych przez docent Chlabicz badań przez Fundację Digital Poland 80 proc. osób potwierdza, że spotkało się z dezinformacją (odpowiedź z sali: pozostałe 20 proc. osób nie chce się do tego przyznać). Najczęściej fałszowane są informacje o energetyce, te o zdrowiu zajmują drugie miejsce. Najchętniej pozyskujemy informacje z telewizji i portali internetowych. Najrzadziej wybieramy publikacje naukowe i książki.

 

W UMB realizowany był projekt, w którym postanowiono sprawdzić wiarygodność niektórych stron internetowych. Wybrano je na podstawie grupy najpopularniejszych słów kluczowych. Do ich oceny zaproszono ekspertów z Uczelni. Wnioski: dla roku 2021 – 41 proc. witryn było zdaniem badaczy niewiarygodnych. Dla roku 2022 – 30,5 proc. stron www nie spełniało norm. Warto zaznaczyć, że rok 2021 był tzw. rokiem covidowym i wówczas było to absolutne apogeum dezinformacji medycznej (tematyka dotyczyła w głównej mierze tematów związanych z pandemią oraz szczepieniami).

Dr Dagmara Bogdanowska-Charkiewicz, Pełnomocniczka Rektora ds.leczenia żywieniowego, przestawiła mity medyczne, z którymi zmaga się w swojej pracy zawodowej. Przywołała często spotykany mit, że „tego raka trzeba zagłodzić”. A fakt jest taki, że niedożywienie chorych bardzo często jest przyczyną różnych groźnych powikłań i nie pomaga w walce z chorobą. Nawet 60 proc. pacjentów trafiających do szpitala jest niedożywionych, a u 30 proc. pacjentów onkologicznych to niedożywienie jest wskazywane jako jedna z przyczyn zgonu.

W ramach działalności dr Dagmary Bogdanowskiej-Charkiewicz, pacjenci opuszczający szpital USK otrzymują zalecenia żywieniowe (co warto jeść, czego unikać), studenci z UMB mają zajęcia dotyczące prawidłowego odżywania chorych. Zaś sama wiedza o leczeniu żywieniowym, oparta na faktach i badaniach naukowych, propagowana jest podczas różnych spotkań, a nawet wystaw – by trafiła do jak najszerszego grona odbiorców.

O projekcie Infotester (Infotester.EU) opowiedziała biorąca w udział w jego realizacji dr Jolanta Koszelew (UMB jest partnerem w tym przedsięwzięciu). To próba stworzenia narzędzia do automatycznego i precyzyjnego wykrywania dezinformacji. W ramach prac nad tą platformą, jej twórcom udało się wykryć kolejno: 530 fałszywych ekspertów działających w intrenecie, 400 polskich portali dezinformacyjnych, a także ok. 5 tys. fałszywych artykułów. Raport o tym opublikowali w sieci. W efekcie… zagrożono im procesem sądowym, jeżeli dokument nie zostanie z niej usunięty.

Wnioski po spotkaniu nie są optymistyczne. Brakuje nam narzędzi, przepisów prawnych, ale też umiejętności, by szybko przeciwdziałać dezinformacji. Nie ma szans, żeby na bieżąco dementować umieszczane w internecie fałszywe informacje. Potrzebna jest edukacja ludzi, ale też algorytmów sztucznej inteligencji(!).

 

 „Dr Google” już umarł. Dziś pacjenci o swoich chorobach wolą dyskutować z Chatem GPT – stwierdził w trakcie dyskusji dr hab. Daniel Boćkowski, prof. UwB - ekspert od bezpieczeństwa z Uniwersytetu w Białymstoku.

Przy czym - jak zaznaczył profesor - to wcale nie jest dobra wiadomość. Teraz to już kompletnie nie wiadomo z jakich źródeł Chat GPT czerpie swoje informacje. Kiedy robił to Google, zawsze podawał linki do tych informacji. A jak dodają inni eksperci, wystarczy ledwie 250 artykułów na dany temat, by algorytmy sztucznej inteligencji zmieniły zdanie w danym zagadnieniu.

Małgorzata Chlabicz podsumowała spotkanie tak: Temat dezinformacji jest już co raz częściej dostrzegany w środowiskach naukowych. To ogromny problem. Na razie jesteśmy na początku naszej drogi dotyczącej walki z tym zjawiskiem.