• Ostatnia zmiana 12.02.2018 przez Samodzielna Pracownia Historii Medycyny i Farmacji

    Stowarzyszenie Muzeów Uczelnianych

    Geneza powstania w Polsce pierwszego stowarzyszenia zrzeszającego muzea działające w strukturach wyższych uczelni sięga 2012 roku. Wówczas to projekty i zamysły muzealników uczelnianych jawiące się do tej pory w sferze wyłącznie wirtualnych idei zaczęły przekształcać się w realne działania. Pewnego rodzaju iskrą stała się współpraca między dr hab. Hubertem Kowalskim z Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego, dr Magdaleną Grassmann z Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu w Białymstoku i dr Markiem Bukowskim z Muzeum Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. W wyniku prowadzonych rozmów, skala rozpropagowywania idei Stowarzyszenia zataczała coraz szersze kręgi. W czerwcu 2012 roku doszło do pierwszego spotkania przedstawicieli polskich muzeów uczelnianych. Funkcję gospodarza spotkania przyjął na siebie dr Andrzej Ulmer – kierownik Muzeum Politechniki Warszawskiej. Na zaproszenie odpowiedzieli muzealnicy z Białegostoku, Poznania, Krakowa, Gdyni, Gdańska i Warszawy. W trakcie pierwszego spotkania dyskutowano na temat możliwości prowadzenia wspólnych działań i zacieśnienia współpracy pomiędzy jednostkami. Rezultatem pierwszego spotkania było powołanie nieformalnego projektu „Muzea Uczelniane”. Do kolejnego spotkania doszło w murach Uniwersytetu Warszawskiego.
     
    Skutkiem prowadzonych obrad było uruchomienie strony internetowej muzeauczelnine.pl. Równocześnie z powstaniem strony zapoczątkowane zostały prace nad wspólną objazdową wystawą planszową zatytułowaną „Muzea Uczelniane – Jesteśmy”. W ten sposób zebrany został materiał prezentujący działalność oraz zbiory poszczególnych Muzeów. Zaś główną ideą ekspozycji stało się rozpropagowanie muzeów uczelnianych na terenie całego kraju. Wystawa rozpoczęła swoją podróż po miastach Polski w listopadzie 2013 roku, jest nadal prezentowana w kolejnych miastach, siedzibach muzeów uczelnianych (Warszawa, Białystok, Gdańsk, Gdynia, Poznań, Rzeszów, Opole, Kraków). Ekspozycji towarzyszy wydawnictwo prezentujące dziedzictwo akademickie pierwszych uczelni, które zgłosiły swój akces do Stowarzyszenia. Po ponad roku od jego ukazania się, cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem zwiedzających, jak cenny informator dotyczący polskich muzeów uniwersyteckich. Planowane jest drugie wydanie uzupełnione jak również jego przekład na język angielski.
     
    Rok po pierwszym spotkaniu, w Muzeum Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie doszło do IV spotkania grupy roboczej przedstawicieli Muzeów Uczelnianych. Na zaproszenie Karoliny Grobelskiej udział w spotkaniu wzięli dr hab. Piotr Majewski, dyrektor NIMOZ’u oraz profesor Dorota Folga-Januszewska przewodnicząca Polskiego Komitetu Narodowego ICOM. Wspólne doświadczenia przedstawicieli Muzeów Uczelnianych po dwóch latach działań w ramach projektu spowodowały podjęcie w dniu 28 maja 2014 roku decyzji o powołaniu Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych.

    Najważniejszym celem Stowarzyszenia jest działalność na rzecz rozwoju muzeów uczelnianych oraz zachowania dziedzictwa akademickiego poprzez jego ochronę, upowszechnianie, promocję, a także wspieranie gromadzenia, dokumentowania i konserwacji zabytków, inicjowanie i prowadzenie badań naukowych.Prowadzona jest szeroko zakrojona działalność informacyjna, propagująca ideę muzealnictwa uczelnianego na terenie Polski jak też poza jej granicami. W 2015 roku przedstawiciele Stowarzyszenia wzięli udział w I Kongresie Muzealników w Łodzi. Stowarzyszenie prowadzi stałą współpracę z Narodowym Instytutem Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów mającą na celu popularyzację idei kolekcji uczelnianych, zwrócenie uwagi na ich szczególną specyfikę, jak również na stałe podnoszenie poziomu merytorycznego muzeów uczelnianych i ich pracowników. O idei i działalności Stowarzyszenia jego członkowie informują również podczas licznych konferencji naukowych oraz wyjazdów szkoleniowych. W sierpniu 2015 roku nawiązano współpracę z muzeami uniwersyteckimi w północnych Włoszech. Już wcześniej informację o współpracy polskich muzeów uczelnianych i idei powołania organizacji je stowarzyszającej przedstawiono podczas obrad Zgromadzenia Generalnego European Academic Heritage Network UNIVERSUEM (w Walencji w 2013 i Hamburgu 2014 r.). Ponadto działalność Stowarzyszenia jest przedmiotem stałej korespondencji z UMAC. Również w 2016 roku planowane jest przedstawienie Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych na forum obrad w/w organizacji oraz udostępnienie bieżących informacji o pracy muzeów uczelnianych poprzez ich strony internetowe.
     

    W dniach 19–20 maja 2016 roku odbyła się I Ogólnopolska Konferencja Muzeów Uczelnianych w Pałacu w Nieborowie (oddziale Muzeum Narodowego w Warszawie). Na spotkanie przybyło 45 przedstawicieli muzeów z całej Polski reprezentujących 26 instytucji. W trakcie pierwszego dnia delegaci zaprezentowali swoje jednostki w krótkich wystąpieniach, przedstawiając historię instytucji, ich rozmiary, specyfikę zbiorów, działalność, wyzwania badawcze oraz problemy organizacyjne. Rozpoznano wspólny dla większości jednostek rys funkcjonowania – wiele muzeów uczelnianych dopiero wypracowuje sobie pozycję na uczelniach, pozostając na pograniczu między ars (szeroko rozumiane sztuka i kultura) a educatio (pełnienie odpowiedniej roli w strukturze uniwersyteckiej/akademickiej). Wśród prezentowanych muzeów znalazły się zarówno niewielkie placówki, jak i instytucje zatrudniające kilkudziesięciu pracowników. Drugiego dnia konferencji odbyło się przeprowadzone przez NIMOZ szkolenie „Podstawy digitalizacji i prowadzenia projektów digitalizacyjnych w muzeach”. Obrady zakończyły się zwiedzaniem pałacu w Nieborowie i ogrodu w Arkadii.

     

    W 2017 roku Stowarzyszenie Muzeów Uczelnianych zrealizowało projekty zakreślone jeszcze szerzej. Zorganizowana w dniach 22–24 listopada 2017 w Krakowie (Uniwersytet Jagielloński, Akademia Górniczo-Hutnicza, Muzeum Narodowe w Krakowie) Konferencja Naukowa Muzeów Uczelnianych wychodziła poza próbę zaprezentowania poszczególnych akademickich jednostek muzealnych i miała na celu popularyzację badań nad teorią muzealnictwa uczelnianego, a także integrację środowiska i wspólne przyjrzenie się wyzwaniom stojącym przed tą coraz lepiej „słyszalną” grupą polskich muzeów.

    Równolegle do konferencji powstał katalog zbiorów muzeów uczelnianych – pierwsze takie wydawnictwo w Polsce, prezentujące dziedzictwo zachowane w instytucjach bardzo różnych, ale o wspólnym akademickim mianowniku. Katalog dofinansowany przez MKiDN w ramach priorytetu koordynowanego przez NIMOZ dołączył do publikacji książkowych wydanych pod szyldem Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych, które zapoczątkowała w 2016 roku pozycja Muzea i narody w Europie Środkowej. Przed pierwszą wojną światową – pierwszy polski przekład fragmentu monumentalnego omówienia historii muzealnictwa europejskiego, którą w języku francuskim opracował prof. dr hab. Krzysztof Pomian.


    Do Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych należą lub współpracują z nim przedstawiciele ponad 50 jednostek z całej Polski:
    1. Centrum Historii Politechniki Białostockiej
    2. Uniwersyteckie Centrum Przyrodnicze im. Profesora Andrzeja Myrchy
    3. Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
    4. Muzeum Dyplomacji i Uchodźstwa Polskiego Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
    5. Muzeum Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
    6. Muzeum Fotografii w Bydgoszczy
    7. Muzeum Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
    8. Sala Tradycji Akademii Morskiej w Gdyni
    9. Muzeum Geologii Złóż im. Cz. Poborskiego, Wydział Górnictwa i Geologii Politechniki Śląskiej w Gliwicach
    10. Muzeum Akademii Górniczo-Hutniczej
    11. Muzeum Geologiczne Wydziału Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie
    12. Muzeum Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie
    13. Muzeum Politechniki Krakowskiej
    14. Centrum Edukacji Przyrodniczej Uniwersytetu Jagiellońskiego
    15. Muzeum Farmacji Wydziału Farmaceutycznego Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego
    16. Muzeum Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego
    17. Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius
    18. Muzeum Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego
    19. Zbiory Katedry i Zakładu Farmakognozji Uniwersytetu Jagiellońskiego – Collegium Medicum
    20. Centrum Dokumentacji Zsyłek, Wypędzeń i Przesiedleń Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie
    21. Centrum Edukacji Gleboznawczej – Muzeum Gleb Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
    22. Muzeum Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja
    23. Ośrodek Konferencyjno-Edukacyjny Uniwersytetu Szczecińskiego w Kulicach
    24. Muzeum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II
    25. Muzeum Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
    26. Muzeum Geologiczne im. Jana Ziomka Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego
    27. Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Łódzkiego
    28. Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
    29. Archiwum i Muzeum Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie
    30. Muzeum Politechniki Opolskiej i Lamp Rentgenowskich
    31. Muzeum Uniwersytetu Opolskiego
    32. Muzeum Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
    33. Muzeum Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
    34. Muzeum Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu
    35. Muzeum Lasu i Drewna w Rogowie
    36. Muzeum Uniwersytetu Rzeszowskiego
    37. Muzeum Medycyny i Farmacji w Sosnowcu
    38. Muzeum Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego
    39. Muzeum przy Zakładzie Historii Medycyny Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego
    40. Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Szczecińskiego
    41. Muzeum Uniwersyteckie w Toruniu
    42. Muzeum Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie
    43. Muzeum Politechniki Warszawskiej
    44. Muzeum Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego
    45. Muzeum Geologiczne im. Stanisława Józefa Thugutta, Wydział Geologii Uniwersytetu Warszawskiego
    46. Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego
    47. Muzeum Historii Medycyny Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
    48. Ośrodek Dokumentacji Sztuki – Muzeum Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
    49. Muzeum Farmacji Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
    50. Muzeum Geologiczne im. Henryka Teisseyre, Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego
    51. Muzeum Mineralogiczne im. Kazimierza Maślankiewicza, Wydział Nauk o Ziemi i Kształtowania Środowiska Uniwersytetu Wrocławskiego
    52. Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego

     

     

    STOWARZYSZENIE MUZEÓW UCZELNIANYCH